Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда 2026 йилда пиёз етиштириш ҳажми 1,5 млн тоннани ташкил этиши кутилмоқда. Бу ички эҳтиёждан 400 минг тонна ёки 35 фоизга кўп. Бу ҳақда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ижтимоий тармоқларда сабзавот нархи қимматлашаётгани ҳақида тарқалаётган хабарлар юзасидан маълум қилди.
Вазирлик тушунтиришича, айрим ҳудудларда чакана нархларнинг ошиши маҳсулот етиштиришнинг мавсумий хусусиятлари, транспорт харажатлари ва воситачи савдогарларнинг устама нархлари билан боғлиқ. Вазирлик баҳолашича, воситачиларнинг устама нархлари 25–50 фоизгача етиши мумкин.
Мисол тариқасида Сурхондарё вилоятидаги вазият келтирилган. 2026 йилнинг тўққиз ойида вилоятда 387,1 минг тонна пиёз ҳосили йиғиб олинган. Ушбу ҳажмнинг 120 минг тоннаси ички истеъмолга йўналтирилган, 46 минг тоннаси экспорт қилинган, қолган маҳсулот эса мамлакатнинг бошқа ҳудудларига етказиб берилган.
Ҳозирги вақтда вилоятда пиёз ҳосилини йиғиб олиш ишлари якунланган. Маҳаллий бозорни маҳсулот билан таъминлаш учун тадбиркорлар пиёзни Жиззах ва Самарқанд вилоятларидан харид қилмоқда. Ушбу ҳудудлардан Сурхондарё вилоятига бир килограмм маҳсулотни етказиб бериш харажати 350–370 сўмни ташкил этади.
Жиззах вилоятида пиёзнинг харид нархи бир килограмм учун 2 600–3 300 сўм, Самарқанд вилоятида эса 2 800–3 000 сўм оралиғида. Транспорт харажатлари ҳисобга олинганда, маҳсулотни етказиб бериш таннархи тегишли равишда 2 950–3 650 сўм ва 3 150–3 350 сўмни ташкил этади. Денов туманига етказиб берилганда эса бу кўрсаткич 3 400–3 500 сўмга етади.
Шу билан бирга, Сурхондарё вилояти бозорларида бир килограмм пиёзнинг чакана нархи тахминан 4 000–4 500 сўмни ташкил қилмоқда. Вазирлик қайд этишича, айрим ҳолларда етказиб бериш харажатлари қўшилган харид нархи билан сотув нархи ўртасидаги фарқ 52,5 фоизга етади.
Вазирлик маълумотларига кўра, 2025 йил ноябридан 2026 йил октябригача бўлган даврда республика бўйича пиёзнинг ўртача чакана нархи бир килограмм учун 2 552 сўмни ташкил этган.
Қишлоқ хўжалиги вазирлиги пиёз етиштириш таннархи бўйича ҳисоб-китобларни ҳам келтирди. 2026 йилда ўртача ҳосилдорлик гектарига 35 тоннани ташкил этмоқда. Бир гектар майдонда пиёз етиштириш учун умумий харажатлар 65,5 млн сўмга баҳоланган, маҳсулотнинг бир тоннаси таннархи эса тахминан 1,87 млн сўмни ташкил этади.
2026–2027 йилларнинг қиш-баҳор мавсумида бозорни таъминлаш учун 102,8 минг тонна ҳажмида захира шакллантириш режалаштирилган. Шундан 2 750 тоннаси Сурхондарё вилояти учун ажратилган.
Айни вақтда Тошкент, Самарқанд, Жиззах ва Сирдарё вилоятларида, шунингдек, Фарғона водийси ҳудудларида пиёз йиғим-терими давом этмоқда. Вазирлик тўпланган захираларни ички бозорга йўналтириш ва махсус савдо нуқталари орқали арзонлаштирилган нархларда сотиш мумкинлигини таъкидламоқда.
Шунингдек, идора нархларни сунъий равишда ошириш хавфи ҳақида огоҳлантириб, тадбиркорларни маҳсулотни келгусида янада қимматлашишини кутиб, сотувдан ушлаб турмасликка чақирди.
Вазирлик баҳолашича, пиёзни узоқ вақт сақлаш маҳсулот вазнининг камайиши ва сифатининг ёмонлашишига олиб келиши мумкин. Бу эса, ўз навбатида, маҳсулот эгаларига молиявий зарар етказади.
