Мирзиёев «ШҲТ-2040» концепциясини ишлаб чиқишни таклиф қилди

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев «ШҲТ-2040: умумий тараққиёт макони» концептуал қарашини ишлаб чиқишни бошлашни таклиф қилди. Ташаббус 1 сентябрь куни Бишкекда бўлиб ўтган Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо давлатлар Давлат раҳбарлари кенгаши йиғилишида илгари сурилди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Президенти матбуот хизмати хабар берди.

Мирзиёевнинг сўзларига кўра, ШҲТ давлатлари нафақат жорий муаммоларга жавоб қайтариши, балки ташкилот тараққиётининг узоқ муддатли йўналишини ҳам белгилаб олиши зарур. У давлатларнинг рақобатбардошлиги ўз салоҳиятларини бирлаштириш ва биргаликда ривожланиш учун янги имкониятлар яратишга тайёрлигига боғлиқ бўлишини таъкидлади.

Ўзбекистон Президентининг режасига кўра, таклиф этилаётган концепция инвестициялар, технологиялар ва билимлар эркин алмашиладиган, йирик инфратузилмавий ва саноат лойиҳалари амалга ошириладиган, шунингдек, минтақалар, бизнес ва аҳоли ўртасидаги тўғридан-тўғри алоқалар кенгайтириладиган ўзаро боғлиқ ва барқарор маконни шакллантиришга йўналтирилиши керак.

Мирзиёев ШҲТ бу йил 25 йиллигини нишонлаётганини қайд этди. Унинг баҳосига кўра, шу давр мобайнида ташкилот «Шанхай руҳи» тамойиллари асосида тенг ҳуқуқли мулоқот, минтақавий барқарорлик ва барқарор тараққиётни таъминлаб, ўзининг долзарблиги ва самарадорлигини тасдиқлади.

Давлат раҳбари таъкидлаганидек, Ўзбекистон ШҲТ ташкил этилган илк кунларданоқ уни очиқ, блокларга қўшилмаган ва тинчликсевар ҳамкорлик платформаси сифатида ривожлантиришни қўллаб-қувватлаб келмоқда. Мирзиёев Марказий Осиёни ташкилотнинг географик ва стратегик ўзаги деб атаб, унинг Ўзбекистон учун алоҳида аҳамиятга эга эканини таъкидлади.

Узоқ муддатли қарашнинг асосий элементларидан бири сифатида иқтисодий ҳамкорлик белгиланди. Президент ШҲТ саноат кооперацияси харитасини ишлаб чиқишни таклиф қилди. У махсус иқтисодий зоналар, ишлаб чиқариш жараёнлари, сотув бозорлари ва логистика имкониятларини бирлаштириши керак. Ушбу харита бизнес, инвесторлар ва давлат тузилмалари учун ягона рақамли воситага айланиши кўзда тутилмоқда.

Ўзбекистон, шунингдек, ШҲТ Тараққиёт банкини амалий ишга тушириш зарур, деб ҳисоблайди. Мирзиёевнинг сўзларига кўра, унинг фаолияти умумминтақавий аҳамиятга эга инвестиция таклифларига таяниши лозим. Шу доирада транспорт, энергетика, саноат кооперацияси ва рақамли инфратузилма соҳаларида устувор лойиҳалар портфелини шакллантиришни бошлаш таклиф этилди.

Ташаббусларнинг алоҳида қисми сунъий интеллект соҳасига бағишланди. Мирзиёев Хитой Халқ Республикаси раиси Си Цзиньпиннинг сунъий интеллект соҳасида ҳамкорлик бўйича Жаҳон ташкилотини тузиш таклифини қўллаб-қувватлади ва ШҲТ янги технологик альянснинг дастлабки ҳамкорларидан бири бўлиши кераклигини билдирди. Бундан ташқари, Президент ШҲТнинг Очиқ кўп тилли маълумотлар корпусини яратишни таклиф қилди.

Ўзбекистон келаси йили ШҲТнинг сунъий интеллект ва янги рақамли ечимлар бўйича форумини ўтказишга тайёрлигини билдирди.

Узоқ муддатли тараққиёт концепциясида иқлим ва ресурслар хавфсизлиги ҳам муҳим ўрин эгаллайди. Мирзиёев ШҲТ доирасида озиқ-овқат, сув ва энергетика хавфсизлиги масалалари бўйича ягона кун тартибини шакллантиришни таклиф қилди. Уни илгари суриш учун ташкилотнинг комплекс дастурлар, технологиялар ва илғор билимлар алмашинувини мувофиқлаштирадиган ихтисослашган механизмини яратиш таклиф этилди.

Амалий қадамлардан бири 2035 йилгача сув ва энергетика самарадорлиги соҳасида ШҲТ Технологик ҳамкорлик дастурини ишлаб чиқиш бўлиши мумкин.

Президент халқаро транспорт коридорларини янада ривожлантириш зарурлигини ҳам таъкидлади. Шу муносабат билан у ШҲТ давлатларининг темир йўл маконларини интеграция қилиш бўйича Кенгаш тузишни таклиф қилди. Унинг устувор вазифаси логистика инфратузилмасини ривожлантиришни мувофиқлаштириш ва миллий транспорт тизимларининг узвий уйғунлашувини таъминлашдан иборат бўлиши керак.

Нутқнинг яна бир йўналиши Афғонистондаги вазиятга бағишланди. Мирзиёев бу мамлакатда тинчлик ва барқарорликни сақлашни минтақада хавфсизлик ва тараққиётнинг фундаментал шарти деб атади. У хавфсизлик ва иқтисодий ҳамкорлик масалаларини муҳокама қилиш учун ШҲТнинг Афғонистон билан мунтазам мулоқотини қайта тиклашни таклиф қилди.

Йиғилишда Тошкентда жойлашадиган Хавфсизликка таҳдид ва чақириқларга қарши курашиш бўйича Универсал марказ тўғрисидаги низом ҳам тасдиқланди.

Гуманитар соҳада Ўзбекистон раҳбари 2028–2030 йилларга мўлжалланган анъанавий санъат ва номоддий маданий меросни асраш ҳамда оммалаштириш бўйича ҳамкорлик дастурини тайёрлашни таклиф қилди.

Мирзиёев ўз нутқида Яқин Шарқдаги вазиятдан ҳам хавотир билдирди ва мулоқотни қайта тиклаш ҳамда кескинликни пасайтириш зарурлигини таъкидлади.

Қирғизистон Президенти Садир Жапаров раислигида ўтказилган йиғилишда Беларусь, Ҳиндистон, Эрон, Қозоғистон, Хитой, Покистон, Россия ва Тожикистон раҳбарлари, шунингдек, ШҲТ органлари раҳбарлари иштирок этди. Учрашув якунлари бўйича ташкилотга раислик Қирғизистондан Покистонга ўтди.