Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев 16 сентябрь куни Сеулда бўлиб ўтган биринчи «Марказий Осиё – Корея Республикаси» саммитида иштирок этиб, ҳамкорликни янада ривожлантиришнинг бешта стратегик йўналишини илгари сурди. Учрашув Жанубий Корея президенти Ли Чжэ Мён раислигида, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон раҳбарлари иштирокида ўтказилди.
Саммит доирасида хавфсизлик, амалий ҳамкорлик, иқтисодиёт ва гуманитар алмашинувлар соҳаларида ҳамкорликни кенгайтириш истиқболлари муҳокама қилинди.
Мирзиёев биринчи йўналиш сифатида шерикликнинг узоқ муддатли истиқболини шакллантиришни қайд этди. У «Марказий Осиё – Корея Республикаси: илдам ривожланиш шериклиги» концептуал Визёнини ишлаб чиқишни таклиф қилди. Ҳужжатда сунъий интеллектнинг ривожланиши, иқлим ва сув хатарлари, шунингдек, таълим, инфратузилма, технологиялар ва инсон капиталига қўйилаётган янги талаблар билан боғлиқ ўзгаришлар инобатга олиниши керак.
Шунингдек, рақамли келажак хавфсизлигини таъминлаш бўйича саъй-ҳаракатларни бирлаштириш, жумладан, киберхавфларни эрта аниқлаш ва уларнинг олдини олиш механизмларини яратиш таклиф этилди.
Иккинчи йўналиш савдо-иқтисодий ва инвестициявий ҳамкорлик билан боғлиқ. Президент Марказий Осиё мамлакатлари ва Корея саноат ҳамда савдо вазирларининг учрашувлари учун майдон яратиш ташаббусини қўллаб-қувватлади. Мақсадлардан бири 2030 йилга қадар минтақа мамлакатлари ва Корея ўртасидаги товар айирбошлаш ҳажмини 20 миллиард АҚШ долларига етказишдан иборат бўлади.
Ўзбекистон, шунингдек, минтақавий бозор учун инновацион-ишлаб чиқариш базаси сифатида «Марказий Осиё – Корея» саноат-технологик паркини жойлаштиришга тайёрлигини билдирди. Бундан ташқари, келаси йили Самарқандда бўлиб ўтадиган Учинчи минтақалараро форум доирасида Марказий Осиё мамлакатлари ва Корея ҳудудлари ҳамда бизнеси ўртасида тўғридан-тўғри алоқаларни ривожлантириш таклиф этилди.
Учинчи йўналиш муҳим минераллар соҳасидаги ҳамкорлик сифатида белгиланди. Мирзиёев геология-қидирув ва қазиб олишдан тортиб хомашёни чуқур қайта ишлаш ҳамда юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқаришгача бўлган жараёнларни қамраб олувчи қайта ишлаш кластерларини шакллантириш учун муҳим минераллар бўйича Минтақавий инвестиция альянсини ташкил этишни таклиф қилди.
Тўртинчи йўналиш яшил ривожланиш ва иқлим ўзгаришига мослашиш масалаларига бағишланди. Бу соҳада Марказий Осиё ва Корея ўртасида Иқлим ва углерод ҳамкорлиги форматини ишга тушириш таклиф этилди.
Бешинчи йўналиш инсон капиталини биргаликда ривожлантириш ва ёшлар салоҳиятини рўёбга чиқаришни назарда тутади. Президент Марказий Осиё аҳолисининг ярмидан кўпини 30 ёшгача бўлган ёшлар ташкил этишини таъкидлади. Шу муносабат билан «буюртма – тайёрлаш – ишга жойлаштириш» тамойили асосида инсон капиталини ривожлантириш бўйича узоқ муддатли шерикликни шакллантириш таклиф этилди.
Ёшларни сунъий интеллектни ишлаб чиқиш ва жорий этиш жараёнларига жалб қилишга алоҳида эътибор қаратиш таклиф қилинди. Мирзиёев ушбу жараённинг асосларидан бири сифатида Жанубий Корея президенти Ли Чжэ Мённинг «Алмаштириб бўлмайдиган Корея» доктринасидан фойдаланишни таклиф қилди.
Якунда Ўзбекистон келаси йили Жанубий Корея билан дипломатик муносабатлар ўрнатилганининг 35 йиллиги ва корейс диаспорасининг Марказий Осиёда яшаб келаётганига 90 йил тўлишига бағишланган тадбирларни юқори даражада ўтказишга тайёрлигини билдирди.
Саммит якунида Сеул декларацияси, шунингдек, ҳамкорликнинг устувор йўналишлари бўйича қатор бошқа ҳужжатлар қабул қилинди.
