Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — Toşkentda Sergeli va Yunusobod tumanlarini boğlaydigan, uzunligi 22,7 kilometr bölgan tezkor avtobus qatnovi — BRT koridori taşkil etilmoqda.
Loyihada avtobuslar uçun maxsus ajratilgan yölaklar barpo etiş, bekatlar va svetoforlarni yangilaş, şuningdek, tegişli infratuzilmani rivojlantiriş közda tutilgan.
Koridor törtta yönaliş qismidan iborat böladi. Şota Rustaveli köçasining 6,5 kilometrlik qismida BRT tizimi 2025 yildan buyon işlamoqda. Şahrisabz köçasidagi qismning uzunligi 3,2 kilometrni taşkil etadi. Uning dastlabki 2,2 kilometri foydalanişga topşirilgan, qolgan qismida esa işlar davom etmoqda.
Amir Temur şohköçasida uzunligi 7,6 kilometr bölgan qismni taşkil etiş rejalaştirilgan va bu yerda işlar boşlangan. Koridorning yana 5,5 kilometri Yangi Sergeli köçasidan ötadi. Uşbu hududda ham dastlabki işlarga kirişilgan.
BRT tizimi 2025 yildan buyon işlayotgan Şota Rustaveli köçasida harakatlaniş körsatkiçlarida özgarişlar qayd etilgan. Transport vazirligi ma’lumotlariga köra, 2023 yil bilan taqqoslaganda, uşbu uçastkada avtobuslarning örtaça harakat tezligi 45 foizga, yengil avtomobillarniki esa 18 foizga oşgan. Jamoat transportida kunlik yölovçilar soni 8 ming nafarga köpaygan.
Hokimiyat vakillari maxsus ajratilgan yölaklarni rivojlantiriş zaruratini köçalarning yölovçilarni taşiş imkoniyatini oşiriş bilan izohlamoqda. Xabarda keltirilgan ma’lumotlarga köra, bir soatda yengil avtomobillar uçun möljallangan bitta yölakdan 600 nafardan 1 600 nafargaça odam ötişi mumkin. Avtobuslar uçun ajratilgan yölakda esa bu körsatkiç 8 ming yölovçiga yetadi.
Xabarda poytaxt jamoat transportiga tuşayotgan yuklama böyiça ham ma’lumotlar keltirilgan. 15 sentyabr kuni avtobuslar bir kunda rekord darajadagi 1,52 mln nafar yölovçini taşigan. Bir kun avval metro 1,17 mln yölovçi qatnoviga xizmat körsatgan. Uşbu körsatkiçlar ikki kun davomida jami qariyb 2,69 mln yölovçi qatnovini taşkil etadi, bir sutkadagi körsatkiçni emas.
Loyiha faqat maxsus avtobus yölaklarini taşkil etiş bilan çeklanmaydi. Koridor böylab svetoforlar yangilanib, keyinçalik «yaşil tölqin» tizimi joriy etiladi. Şuningdek, siğimi kattalaştirilgan bekatlar va perronlar qurilmoqda. Avtobuslar sonini köpaytiriş hamda yönalişlar jadvallarini qayta körib çiqiş ham rejalaştirilgan.
Bundan taşqari, eskirgan köça yoritiş tizimini almaştiriş, videokuzatuv kameralari va SOS favqulodda çaqiruv tugmalarini örnatiş közda tutilgan. Avtobus bekatlarida transport vositalarining yetib keliş vaqtini körsatuvçi elektron tablolar joylaştiriladi.
Bunday yondaşuvni asoslaşda maqola mualliflari iqtisodçilar Jil Dyuranton va Metyu Tyornerning tadqiqotlariga tayanadi.
Ular AQŞ şaharlaridagi yöl harakatini örganib, yölaklar sonining köpayişi avtomobillarda bosib ötiladigan masofaning ortişi bilan birga keçişini aniqlagan.
Bu hodisa «induksiyalangan talab» deb ataladi. Unga köra, yöllarni kengaytiriş vaqt ötişi bilan avtomobillardagi safarlar soni köpayişiga va tirbandliklar qayta yuzaga kelişiga olib kelişi mumkin.
Xabarda ta’kidlanişiça, jamoat transportini rivojlantiriş avtomobil haydovçilari uçun ham foydali bölişi kerak.
Transport vazirligi ma’lumotlariga köra, Toşkentning 142 ming nafar aholisi şaxsiy avtomobillari va taksidan jamoat transportiga ötgan.
Harakat oqimidagi avtomobillar sonining kamayişi yöllarga tuşadigan yuklamani pasaytirişi kerak.
