Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон ва Иқлим ва тоза ҳаво коалицияси (CCAC) метан ҳамда бошқа иқлим ифлослантирувчи моддалар чиқиндиларини камайтириш бўйича қўшма иш режасини ишлаб чиқишга келишиб олди. Бу ҳақда Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси хабар берди.
Келишув Ўзбекистон президентининг экология масалалари бўйича маслаҳатчиси, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси раиси Азиз Абдуҳакимовнинг CCAC котибияти раҳбари Мартина Отто билан учрашувида эришилди.
Музокаралар Анталия шаҳрида БМТнинг Иқлим ўзгариши бўйича 31-конференцияси (COP31) доирасида бўлиб ўтди.
Томонлар метан, қора углерод ва атмосферада қисқа вақт сақланадиган бошқа иқлим ифлослантирувчи моддалар чиқиндиларини камайтириш бўйича ҳамкорликни кенгайтириш имкониятларини кўриб чиқди. Атмосфера ҳавоси сифатини яхшилашга қаратилган қўшма лойиҳалар ҳам алоҳида муҳокама қилинди.
Ўзбекистон 2022 йил май ойида Метан бўйича глобал мажбуриятга қўшилган. 2024 йилда мамлакат CCACнинг давлат ҳамкори мақомини олган.
Ҳамкорлик доирасида умумий қиймати 4,6 млн доллар бўлган иккита лойиҳа амалга оширилмоқда. Шунингдек, Ўзбекистон мамлакатнинг Super Pollutant Country Action Accelerator дастурига киритилгани учун Коалицияга миннатдорлик билдирди.
Ушбу дастур доирасидаги қўллаб-қувватлаш пакети 4 млн долларни ташкил этади. У институционал салоҳиятни мустаҳкамлаш ва тўртта устувор йўналиш бўйича техник кўмак кўрсатишни назарда тутади.
Бундан ташқари, томонлар «Қора углерод чиқиндиларини камайтириш ва ҳаво сифатини яхшилаш бўйича миллий стратегия» лойиҳасини муҳокама қилди. Унинг қиймати 600 минг долларни ташкил этади, амалга оширишни эса 2026 йил декабрь ойида бошлаш режалаштирилган.
Янги ташаббуслар ва миллий мувофиқлаштириш
Ўзбекистон томони CCAC ва БМТнинг Атроф-муҳит бўйича дастури (UNEP)нинг янги ташаббусларини маъқуллади. Улар қаторида иқлим ўзгариши ва ҳаво ифлосланишига қарши чораларнинг глобал иқтисодий баҳолаши ҳам бор.
Учрашувда келтирилган баҳолашга кўра, сарфланган ҳар бир доллар тахминан 15 доллар миқдорида иқтисодий самара келтириши мумкин.
Шунингдек, Ўзбекистон қишлоқ хўжалигидаги чиқиндиларни камайтиришга қаратилган Farmers FIRST ташаббусига қизиқиш билдирди.
Ҳамкорлик самарадорлигини ошириш мақсадида Иқлим ўзгариши миллий маркази ҳузурида Қисқа муддат яшовчи иқлим ифлослантирувчиларига қарши курашиш бўйича миллий бўлинма ташкил этиш таклиф қилинди. У энергетика, чиқиндиларни бошқариш, транспорт ва қишлоқ хўжалиги соҳаларидаги тегишли вазирлик ва ташкилотлар фаолиятини мувофиқлаштириши керак.
Минтақавий ҳамкорлик
Учрашув иштирокчилари Марказий Осиёда ҳаво сифатини яхшилаш бўйича қўшма чора-тадбирларга ҳам эътибор қаратди. Хусусан, президент Шавкат Мирзиёевнинг «Марказий Осиё тоза ҳавоси» давлатлараро консорциумини ташкил этиш ташаббуси қайд этилди.
Консорциум саноатни модернизация қилиш ва чиқиндиларни камайтириш учун яшил молиялаштиришни жалб этишга кўмаклашиши кутилмоқда.
Шу муносабат билан 2027 йилда Тошкентда CCACнинг минтақавий семинарини ўтказиш таклиф қилинди. Уни ҳаво сифати, қора углерод ва метан чиқиндиларини камайтириш масалаларига бағишлаш режалаштирилган.
Музокаралар якунлари бўйича томонлар Accelerator дастури доирасида қўшма иш режасини тайёрлашга келишиб олди. Ҳужжатда аниқ чора-тадбирлар, уларни амалга ошириш муддатлари ва биргаликда молиялаштириш механизмлари назарда тутилиши керак.
Иштирокчилар Ўзбекистон ва Марказий Осиёда иқлим ифлослантирувчи моддалар чиқиндиларини камайтириш бўйича ҳамкорликни янада ривожлантириш ва ташаббусларни амалга оширишдан манфаатдор эканини тасдиқлади.
