Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон БМТнинг электрон ҳукуматни ривожлантириш рейтингида 194 та давлат орасида 32-ўринга кўтарилди. Мамлакат 2024 йилга нисбатан ўз ўрнини 31 поғонага яхшилади. Бу ҳақда БМТнинг Иқтисодий ва ижтимоий масалалар бўйича департаменти (UN DESA)нинг 2026 йилги Электрон ҳукумат шарҳида маълум қилинган.
Сўнгги олти йил давомида Ўзбекистон рейтингда 55 поғона юқорилади. 2020 йилда мамлакат 87-ўринни, 2022 йилда 69-ўринни, 2024 йилда эса 63-ўринни эгаллаган эди.
Ўзбекистоннинг Электрон ҳукуматни ривожлантириш индекси (EGDI) аввалги шарҳдаги 0,7999 кўрсаткичидан 0,8930 га етди. Мамлакат индекс қиймати жуда юқори бўлган давлатлар гуруҳига киради ва V3 рейтинг тоифасига мансуб.
EGDI учта таркибий қисмдан шаклланади. Ўзбекистонда онлайн хизматлар индекси 0,8885, инсон капитали индекси 0,8692, телекоммуникация инфратузилмаси индекси эса 0,9213 ни ташкил этди. Фуқароларнинг электрон иштирок кўрсаткичи 0,8276 га етди.
Мамлакатнинг натижаси жаҳон бўйича ўртача кўрсаткичдан (0,6675), Осиё бўйича ўртача кўрсаткичдан (0,7191) ва Марказий Осиё бўйича ўртача кўрсаткичдан (0,7399) юқори бўлди. Рейтингда 0,9794 индекс билан Жанубий Корея Республикаси биринчи ўринни эгаллади.
Шарҳ муаллифлари Марказий Осиёни 2026 йилдаги энг кўзга кўринган муваффақиятли ривожланиш мисолларидан бири сифатида қайд этган. Уларнинг баҳолашича, Ўзбекистон минтақада энг юқори ўсиш кўрсаткичларидан бирига эришган. Ҳужжатда ушбу ўзгаришларнинг асоси сифатида «Рақамли Ўзбекистон — 2030» стратегияси тилга олинган.
БМТ шаҳарларнинг онлайн хизматларини ҳам алоҳида баҳолади. Тошкент маҳаллий онлайн хизматлар индекси (LOSI) бўйича 0,8911 балл тўплаб, жуда юқори даражага эришди. Пойтахт шаҳарлар рейтингида 37-ўринга кўтарилди. 2024 йилда эса 95-ўринда эди.
Тошкент энг юқори баллни институционал асос бўйича — 1,0000 кўрсаткич билан қўлга киритди. Шаҳар портали контент учун 0,9032, электрон саводхонлик учун 0,9000, хизматлар учун 0,8950 балл олди. Инфратузилма 0,8571, фуқаролар иштироки эса 0,8000 балл билан баҳоланди.
Шарҳда Тошкент шаҳар портали мисол сифатида келтирилган. Унда айрим хизматлар бўйича беш юлдузли баҳолар кўрсатилади, улардан фойдаланиш статистикаси эса кунига тўрт марта янгиланади. «Халқ назорати» платформасида аҳолининг қониқиш даражаси бўйича ҳафталик ва йиллик ҳисоботлар эълон қилинади.
Марказий Осиё давлатлари орасида Ўзбекистон фақат Қозоғистондан ортда қолди. Қозоғистон 0,9363 индекс билан 24-ўриндан 16-ўринга кўтарилди ва илк бор энг юқори VH рейтинг тоифасига кирди. Алмати шаҳри 0,9604 LOSI кўрсаткичи билан субминтақадаги шаҳарлар орасида биринчи бўлди ва умумий рейтингда 12-ўринни эгаллади.
Қирғизистон 0,7534 индекс билан 83-ўринни эгаллаб, EGDI кўрсаткичи юқори бўлган давлатлар гуруҳидан жуда юқори гуруҳга ўтди. Шаҳарлар рейтингида Бишкек 55-ўринни қайд этди. БМТ Қирғизистоннинг «Тундук» платформаси ва булутли электрон имзо архитектурасини алоҳида таъкидлаган.
Тожикистон 0,5782 индекс билан 131-ўринни эгаллади, Душанбе эса шаҳарлар рейтингида 133-ўриндан жой олди. Туркманистон 0,5388 индекс билан 146-ўринни қайд этиб, ўртача кўрсаткичли давлатлар гуруҳидан юқори гуруҳга ўтди. Ашхобод шаҳарлар рейтингида 137-ўринни эгаллади.
БМТнинг Электрон ҳукумат бўйича шарҳи ташкилотнинг Иқтисодий ва ижтимоий масалалар бўйича департаменти (UN DESA) томонидан тайёрланади. У 2001 йилдан буён ҳар икки йилда бир марта эълон қилиб келинади. 2026 йилги нашр ушбу тадқиқотнинг ўн тўртинчиси бўлиб, 25 йиллик изланишлар натижаларини умумлаштирди.
Шарҳда 194 та давлат баҳоланди. Улар қаторига БМТга аъзо 193 та давлат ва илк бор Фаластин давлати ҳам киритилди.
Тадқиқотнинг асосий кўрсаткичи — Электрон ҳукуматни ривожлантириш индекси (EGDI) ҳисобланади. У учта индекснинг тенг улушдаги ўртача қийматидан шаклланади: онлайн хизматлар, телекоммуникация инфратузилмаси ва инсон капитали.
Онлайн хизматлар индекси UN DESA томонидан миллий давлат порталлари ва хизматларини мустақил текшириш асосида шакллантирилади. Алоқа ва унинг нарх жиҳатидан ҳамёнбоплиги ҳақидаги маълумотларни Халқаро электр алоқа иттифоқи (ХЭАИ) тақдим этади. Таълимга оид маълумотлар эса ЮНЕСКОдан олинади.
2018 йилдан бошлаб БМТ алоҳида шаҳар порталларини ҳам Маҳаллий онлайн хизматлар индекси (LOSI) орқали баҳолаб келмоқда. 2026 йилда ушбу рейтингга 194 та шаҳар киритилди.
Шарҳ муаллифлари EGDI давлатнинг рақамли хизматларни жорий этишга тайёрлик даражасини акс эттиришини таъкидлаган. Ушбу индекс аҳолининг мазкур хизматлардан қанчалик фаол фойдаланиши ёки улардан қониқиш даражасини ўлчамайди.
2026 йил якунларига кўра, 194 та давлатдан 151 таси EGDI кўрсаткичи юқори ёки жуда юқори бўлган гуруҳларга кирди. 2024 йилда бундай давлатлар сони 138 тани ташкил этган эди. Икки йил давомида рейтинг гуруҳини ўзгартирган 35 та давлатдан 28 таси юқорироқ гуруҳга кўтарилган, еттитаси эса пастроқ гуруҳга тушган.