Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон ялпи ички маҳсулоти (ЯИМ) ҳажми 2026 йил январь–сентябрь ойларида жорий нархларда 1 755,5 трлн сўмни ташкил этди. Реал ҳисобда бу кўрсаткич 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 8,3 фоизга ошди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси хабар берди.
Маълумотлар дастлабки бўлиб, 2026 йил 30 октябрда эълон қилинган. 2022–2025 йилларнинг январь–сентябрь ойлари бўйича кўрсаткичлар аҳоли ва қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш натижаларини ҳисобга олган ҳолда қайта кўриб чиқилган. Таққослаш учун, 2025 йилнинг тўққиз ойида ЯИМ 1 494,9 трлн сўмни ташкил этиб, 8,0 фоизга ўсган, 2024 йилда эса 1 224,4 трлн сўмга етган ва ўсиш 6,1 фоизни ташкил қилган.
Нархлар ўсиши ва тармоқларнинг ҳиссаси
2025 йил январь–сентябрь ойларига нисбатан ЯИМ дефлятори индекси 108,4 фоизни ташкил этди. Энг юқори кўрсаткичлар саноатда (112,1 фоиз) ва хизматлар соҳасининг бошқа тармоқларида (109,7 фоиз) қайд этилди. Мамлакат бўйича ўртача даражадан паст дефляторлар қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалигида (107,8 фоиз), савдо ҳамда яшаш ва овқатланиш хизматларида (106,4 фоиз), қурилишда (105,5 фоиз), шунингдек, ташиш ва сақлаш, ахборот ва алоқа соҳаларида (103,1 фоиз) кузатилди.
Барча тармоқларнинг ялпи қўшилган қиймати ЯИМнинг 95,9 фоизини ташкил этиб, 8,3 фоизга ўсди ва ЯИМ ўсишига 7,9 фоиз банд ҳисса қўшди. Маҳсулотларга соф солиқлар ЯИМнинг 4,1 фоизига тенг бўлди. Уларнинг ўсиши 8,4 фоизни, ЯИМ ўсишига қўшган ҳиссаси эса 0,4 фоиз бандни ташкил этди.
Тармоқлар кесимида ЯИМ ўсишига қўшилган ҳисса қуйидагича тақсимланди. Саноат (450,4 трлн сўм, ўсиш 8,1 фоиз) ҳамда савдо ва яшаш ва овқатланиш хизматлари (247,1 трлн сўм, ўсиш 15,1 фоиз) ҳар бири 2,0 фоиз банддан ҳисса қўшди. Ташиш ва сақлаш, ахборот ва алоқа (135,4 трлн сўм, ўсиш 18,1 фоиз) 1,4 фоиз банд, қурилиш (140,2 трлн сўм, ўсиш 12,5 фоиз) 1,0 фоиз банд ҳисса қўшди. Хизматлар соҳасининг бошқа тармоқлари (448,5 трлн сўм, ўсиш 3,2 фоиз) ўсишга 0,8 фоиз банд, қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги (261,7 трлн сўм, ўсиш 4,6 фоиз) эса 0,7 фоиз банд ҳисса қўшди.
Иқтисодиёт таркиби қандай ўзгарди?
2025 йил январь–сентябрь ойларига нисбатан тармоқлар таркибида саноатнинг улуши 26,0 фоиздан 26,8 фоизга, қурилишнинг улуши эса 8,2 фоиздан 8,3 фоизга кўтарилди. Хизматлар соҳасининг улуши 49,6 фоиздан 49,4 фоизга, қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалигининг улуши 16,2 фоиздан 15,5 фоизга камайди.
Саноат
Саноатнинг қўшилган қиймати 8,1 фоизга ўсиб, 450,4 трлн сўмга етди. Ўсиш асосан қайта ишлаш саноати ҳисобига таъминланди: ушбу тармоқнинг қўшилган қиймати 8,6 фоизга ошиб, 373,1 трлн сўмни ташкил этди. Электр энергияси, газ, буғ билан таъминлаш ва ҳавони кондициялаш соҳасида ўсиш 10,1 фоизни (29,8 трлн сўм), тоғ-кон саноати ва очиқ конларни ишлашда 3,1 фоизни (44,4 трлн сўм), сув таъминоти, канализация тизими, чиқиндиларни йиғиш ва утилизация қилиш соҳасида эса 1,6 фоизни (3,1 трлн сўм) ташкил қилди.
Қурилиш
Қурилиш соҳасининг қўшилган қиймати 140,2 трлн сўмга етди. Қурилиш ишлари ҳажми 12,5 фоизга ошди. Бунда бинолар ва иншоотлар қурилиши 6,6 фоизга, фуқаролик мақсадларидаги объектлар қурилиши 29,0 фоизга, ихтисослаштирилган қурилиш ишлари эса 33,1 фоизга ўсди. Тармоқ таркибида бинолар ва иншоотлар қурилишининг улуши 75,3 фоиздан 71,3 фоизга камайди. Фуқаролик мақсадларидаги объектлар улуши 16,2 фоиздан 18,1 фоизга, ихтисослаштирилган ишлар улуши эса 8,5 фоиздан 10,6 фоизга кўтарилди.
Хизматлар соҳаси
Хизматлар соҳасининг қўшилган қиймати 831,0 трлн сўмга етди. Бу бир йил аввалги кўрсаткичдан 8,9 фоизга кўп. Энг юқори ўсиш ахборот ва алоқа соҳасида (21,6 фоиз), савдода (17,3 фоиз), ташиш ва сақлаш соҳасида (16,1 фоиз) қайд этилди. Яшаш ва овқатланиш хизматлари 11,2 фоизга, бошқа хизматлар эса 3,2 фоизга ўсди.
Савдо таркибида энг катта улуш автотранспорт воситалари савдосидан ташқари чакана савдога тўғри келди. Унинг улуши 48,3 фоизни ташкил этди, бир йил аввал эса 48,9 фоиз бўлган. Улгуржи савдонинг улуши 40,1 фоиз (40,3 фоиз), автотранспорт воситалари улгуржи ва чакана савдоси ҳамда уларни таъмирлашнинг улуши 11,6 фоиз (10,8 фоиз) бўлди.
Ташиш ва сақлаш соҳасининг ЯИМдаги улуши 5,0 фоизни ташкил этди. Ушбу тармоқ қўшилган қийматида автомобиль транспорти етакчи ўринни эгаллади — 57,4 фоиз. Бир йил аввал бу кўрсаткич 55,0 фоиз бўлган. Транспортга ёрдамчи фаолиятнинг улуши 18,1 фоиз, ҳаво транспортининг улуши 8,7 фоиз, темир йўл транспортининг улуши 8,5 фоиз, қувур транспортининг улуши эса 7,3 фоизни ташкил қилди.
Қишлоқ хўжалиги
Қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги 4,6 фоизга ўсди. Ўрмон хўжалигида ўсиш 5,0 фоизни, деҳқончилик ва чорвачиликда эса 4,6 фоизни ташкил этди.
Аҳоли жон бошига ЯИМ ва АКТ
Аҳоли жон бошига ЯИМ 44 692,3 минг сўмга етди. Бу 2025 йилнинг тўққиз ойидаги 38 746,8 минг сўмлик кўрсаткичга нисбатан реал ҳисобда 6,4 фоизга кўп.
Ахборот-коммуникация технологиялари (АКТ) хизматларининг иқтисодиётдаги улуши 2,7 фоизни ташкил этди. 2025 йилда бу кўрсаткич 2,5 фоиз, 2024 йилда эса 2,3 фоиз бўлган. Тармоқнинг қўшилган қиймати 45,5 трлн сўмга етди. Бир йил аввал бу кўрсаткич 35,8 трлн сўмни, икки йил аввал эса 23,7 трлн сўмни ташкил этган.
АКТ тармоғи қўшилган қийматининг 54,0 фоизи компьютер дастурлаш, маслаҳат хизматлари ва улар билан боғлиқ хизматларга, 29,2 фоизи алоқа хизматларига, 10,0 фоизи маълумотларни жойлаштириш ва қайта ишлаш ҳамда веб-порталларга, 4,2 фоизи дастурий таъминот ишлаб чиқаришга, 2,6 фоизи компьютерлар ва алоқа ускуналарини таъмирлашга тўғри келди.
Кичик бизнес ва кузатилмайдиган иқтисодиёт
Кичик тадбиркорлик субъектлари 904,8 трлн сўмлик қўшилган қиймат яратди. Бу иқтисодиётдаги умумий қўшилган қийматнинг 53,8 фоизига тенг. Ушбу қийматнинг қарийб ярми — 46,7 фоизи хизматлар соҳасига, 27,0 фоизи қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалигига, 14,6 фоизи саноатга, 11,7 фоизи қурилишга тўғри келди.
Кичик бизнеснинг қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалигидаги улуши 93,2 фоизни, қурилишда 75,4 фоизни, хизматлар соҳасида 50,9 фоизни, саноатда эса 29,4 фоизни ташкил этди.
Хўжалик юритувчи уй хўжаликлари ва жисмоний шахслар фаолияти ҳамда яширин иқтисодиётни ўз ичига олган кузатилмайдиган иқтисодиётнинг ЯИМдаги улуши 21,8 фоизга тенг бўлди. Бир йил аввал бу кўрсаткич 23,9 фоизни ташкил этган.
Кузатилмайдиган иқтисодиётнинг қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалигидаги улуши 57,6 фоиз, хизматлар соҳасида 23,8 фоиз, қурилишда 8,3 фоиз, саноатда эса 4,9 фоиз бўлди.
