Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда назорат органлари фаолияти самарадорлигини баҳолаш кўрсаткичларидан текширувлар сонини ошириш талаби чиқарилди. Бундай қарор Бизнес-омбудсман аралашувидан сўнг қабул қилинди. Идора ушбу кўрсаткич тадбиркорларга маъмурий босим кучайиши хавфини юзага келтиришини таъкидлаган.
Бу ҳақда Президент ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакилнинг матбуот котиби Садулло Салаҳов 2026 йил январь–сентябрь ойларида амалга оширилган ишлар якунлари ҳақида маълумот бериш чоғида хабар қилди.
Тўққиз ой давомида идора тадбиркорлик субъектларини текшириш жараёнида қонунчилик бузилиши билан боғлиқ 7 498 та ҳолатни аниқлади. Шундан 938 та ҳолатда текширувлар ноқонуний ўтказилган, яна 6 560 та ҳолатда эса уларни амалга оширишнинг белгиланган тартиби бузилган. Аниқланган ҳар бир ҳолат бўйича маъмурий таъсир чоралари кўрилган.
1 августдан бошлаб назорат органларининг тадбиркорлар билан барча ўзаро муносабатлари мажбурий рўйхатдан ўтказилиши белгиланди. Ушбу талаб жорий этилганидан буён мамлакатда бундай муносабатларнинг 4 254 таси рўйхатга олинган.
Шу билан бирга, идора тадбиркорлар билан мулоқот ниқоби остида амалда текширувлар ўтказилгани ёки рўйхатдан ўтказмасдан чоралар қўлланилгани билан боғлиқ ҳолатларни ҳам аниқлади. Бизнес-омбудсман аралашувидан кейин тегишли жарималар бекор қилинди, мансабдор шахслар эса маъмурий жавобгарликка тортилди.
Назорат органлари самарадорлигини баҳолаш тизимини ўрганиш айрим идораларнинг KPI кўрсаткичларида текширувлар сонини кўпайтириш талаби мавжудлигини кўрсатди. Бизнес-омбудсман баҳосига кўра, бундай мезон кўпроқ текширув ўтказишга рағбат яратиб, тадбиркорларга асоссиз босим ўтказилиши хавфини оширган. Идора кўрган чоралар натижасида ушбу мезон KPI кўрсаткичларидан чиқарилди.
Ҳисобот даврида Бизнес-омбудсманга 10 743 та мурожаат келиб тушган, уларнинг 10 031 таси кўриб чиқилган. Кўриб чиқилган масалаларнинг 49 фоизи бўйича ижобий қарор қабул қилинган.
Идора фаолиятининг натижаларидан бири Наманган вилоятида деҳқон бозорларига кириш ва улар ҳудудида савдо қилиш учун ҳақ ундириш амалиётининг тугатилиши бўлди. Бизнес-омбудсман бу натижага вилоят ҳокимлиги билан ҳамкорликда эришди. Натижада 38 та бозорда фаолият юритаётган 7 мингдан ортиқ тадбиркор асоссиз харажатлардан халос бўлди.
Шунингдек, идора хусусий боғчаларга субсидия ҳисоблашда хатолар мавжудлигини аниқлади. Камчиликлар бартараф этилганидан кейин 2 240 нафар тарбияланувчи учун ҳар ой қўшимча компенсация тўловлари ташкил этилди. Уларнинг умумий миқдори 130,8 млн сўмни ташкил қилди.
Тадбиркорлар мурожаатлари билан ишлаш жараёнида норматив-ҳуқуқий базани ўзгартиришни талаб қиладиган муаммолар ҳам аниқланди. Бизнес-омбудсман 12 та норматив-ҳуқуқий ҳужжат лойиҳасини тайёрлади ва бизнес манфаатларига дахлдор 800 дан ортиқ ҳужжат лойиҳасини ҳуқуқий экспертизадан ўтказди.
Текширилган лойиҳаларнинг ярмидан кўп қисми бўйича уларни ишлаб чиқувчиларга тадбиркорлик фаолиятига салбий таъсир кўрсатиши мумкин бўлган қоидаларни қайта кўриб чиқиш таклифлари юборилди.
Идора таклифлари орасида мажбурий ёритиш ускуналари, белгилар ва пешлавҳалар учун электр энергияси ҳақини тўлашда қўлланиладиган уч баравар оширувчи коэффициентни бекор қилиш ташаббуси ҳам бор. Унинг ўрнига стандарт тарифни қўллаш таклиф этилмоқда.
Яна бир ташаббус айрим молиявий санкцияларни қўллашдан олдин тадбиркорларга қоидабузарликларни бартараф этиш ва етказилган зарарни қоплаш учун камида 10 иш куни беришни назарда тутади. Агар белгиланган талаблар ушбу муддат ичида тўлиқ бажарилса, санкцияларни қўлламаслик таклиф қилинмоқда.
Бундан ташқари, Бизнес-омбудсман техноген хавф даражаси юқори бўлган ҳудудлар учун кадастр паспортларини расмийлаштириш жараёнини электрон шаклга ўтказишни таклиф қилмоқда.
Лойиҳа бюрократик тартиб-таомилларни қисқартириш ва хизмат кўрсатишнинг аниқ муддатларини белгилашни назарда тутади. Ҳужжат СОВАЗ порталида жамоатчилик муҳокамасига қўйилган.
