Адлия вазирлиги эскроу ҳисоблари уй-жой нархини ошириши мумкинлигини билдирди

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон Адлия вазирлиги эскроу ҳисоблари тизими жорий этилганидан сўнг уй-жой қиймати ошиши мумкинлигини истисно қилмаяпти. Шу билан бирга, янги механизм уй-жой харидорларининг маблағларини муаммоли қурилиш лойиҳалари билан боғлиқ хатарлардан ҳимоя қилишни таъминлаши керак.

Бу ҳақда Адлия вазирлиги Иқтисодий қонунчилик бошқармаси бошлиғи Жамшид Мирзаев Ўзбекистон Халқ демократик партияси фракцияси йиғилишида маълум қилди.

Депутат Анвархон Темировнинг ваколатли банклар орқали қурилишни молиялаштириш уй-жой таннархига эҳтимолий таъсири ҳақидаги саволига жавоб берар экан, Мирзаевнинг айтишича, ушбу масала тўртта илмий ташкилот томонидан ўрганилган. Уларнинг хулосаларига кўра, қурилиш қийматининг ошиши эҳтимоли ҳақиқатдан ҳам мавжуд.

Адлия вазирлиги вакилининг сўзларига кўра, ҳозирда қурилиш компаниялари улушдорларнинг маблағларидан тўғридан-тўғри фойдаланиши, амалда фоизсиз молиялаштиришга эга бўлиши мумкин. Эскроу ҳисоблари жорий этилганидан сўнг харидорларнинг маблағлари қурилиш компанияси белгиланган мажбуриятларни бажаргунига қадар банкда блокланади. Қурилишни молиялаштириш учун девелоперлар фоиз тўлашни назарда тутувчи банк кредитларини жалб қилишига тўғри келади.

«Ҳа, келажакда уй-жой нархи ошади, аммо фуқаро квартира олиш имконига эга бўлмаса, хотиржамлик билан банкка бориб, ўз маблағларини қайтариб олиши мумкин», — деди Мирзаев.

Фуқаролар маблағларини ҳимоя қилиш эскроу механизмини жорий этишнинг асосий сабаби сифатида кўрсатилган. Харидорларнинг барча тўловлари, жумладан ипотека кредитлари ва субсидиялар ваколатли банклардаги махсус ҳисоб рақамларига тушиши кўзда тутилмоқда.

Қурилиш компанияси ушбу маблағларни фақат белгиланган шартларни бажарганидан сўнг олиши мумкин бўлади.

Улушли қурилиш тўғрисидаги қонун лойиҳаси 11 июль куни Қонунчилик палатасининг Тадбиркорлик масалалари қўмитасида дастлабки тарзда кўриб чиқилди. Ҳужжат қурилиш компаниялари ва улушдорлар ўртасидаги муносабатларни тартибга солиш ҳамда уй-жой харидорларини ҳимоя қилишни кучайтиришга қаратилган.

Бундай ўзгаришларга эҳтиёж, жумладан, улушли қурилиш кўлами ва муаммоли лойиҳалар сонининг ортиши билан боғлиқ. Урбанизация ва шаҳарсозлик соҳасидаги ислоҳотлар муҳокамаси давомида келтирилган маълумотларга кўра, сўнгги йилларда улушдорлар маблағларини жалб қилган ҳолда кўп квартирали уйлар қурилиши ҳажми 2,5 баробарга ошган ва 2025 йилда 11 млн квадрат метрдан ошган.

Айни пайтда қоидабузарликлар сони ҳам кўпайган. Фақат 2025 йилнинг ўзида қурилиш лойиҳаларини амалга оширишдаги муаммолар қарийб 3 минг нафар фуқарога таъсир кўрсатган, уларга етказилган зарар эса 668 млрд сўмни ташкил этган.

Эскроу ҳисобларидан ташқари, қонун лойиҳаси ягона рақамли Uy-joy платформасини ташкил этишни ҳам назарда тутади. Унда қурилиш компаниялари, рухсат берувчи ҳужжатлар, қурилиш лойиҳалари, ишлар жараёни, эскроу ҳисоблари ва улушли иштирок шартномалари ҳақидаги маълумотларни жойлаштириш режалаштирилмоқда.

Шунингдек, ҳокимият қурилиш лойиҳаларини ягона рақамли кузатиб бориш тизимини яратишни режалаштирмоқда. Унда ноёб идентификатор ва объектларнинг рақамли паспортларидан фойдаланилади. Тизим қурилиш лойиҳаларининг ҳаётий циклини кузатиб бориш имконини бериши керак.