Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — 2026 yil yanvar–sentyabr oylarida Özbekiston içki valyuta bozorida xorijiy valyuta taklifi talabga nisbatan tezroq ösdi. Markaziy bank operatsiyalarini hisobga olmaganda, taklif 2025 yilning şu davriga nisbatan 25,3 foizga oşib, 43,8 mlrd dollarni taşkil etdi. Bu davrda talab esa 17,9 foizga ösib, 50,4 mlrd dollarga yetdi. Bu haqda Özbekiston Markaziy banki xabar berdi.
Talabning asosiy qismini yuridik şaxslar şakllantirgan — 39,4 mlrd dollar. Jismoniy şaxslar hissasiga esa 11 mlrd dollar töğri keldi. Taklif tarkibida 22,8 mlrd dollarni yuridik şaxslar va banklar, 18,9 mlrd dollarni jismoniy şaxslar ta’minladi. Yana 2,2 mlrd dollar xalqaro moliya institutlari hamda töğridan töğri xorijiy investitsiyalar hisobidan kelib tuşdi.
Yuridik şaxslarda talab va taklif ösiş sur’atlari örtasidagi farq ayniqsa sezilarli böldi: ularning xorijiy valyutaga talabi 15,3 foizga, taklifi esa 26,7 foizga oşdi.
Xöjalik yurituvçi subyektlarning eksport tuşumi töqqiz oyda 28,1 foizga ösib, 16,6 mlrd dollarni taşkil etdi. Uşbu mablağning 9,5 mlrd dollari yoki 57,2 foizi içki valyuta bozorida sotildi. Bu 2025 yil yanvar–sentyabr oylaridagi körsatkiçdan 33 foizga yoki qariyb 2,4 mlrd dollarga köp.
Aholining banklar bilan operatsiyalari böyiça ijobiy saldo ham valyuta taklifining qöşimça manbaiga aylandi. Fuqarolar tijorat banklariga 18,9 mlrd dollar sotdi. Bu bir yil avvalgi körsatkiçdan 1,2 baravar köp. Xalqaro pul ötkazmalari orqali mamlakatga 15,2 mlrd dollar kelib tuşdi, ular böyiça ijobiy saldo esa 13,2 mlrd dollarni taşkil etdi.
Markaziy bankning monetar oltin bilan operatsiyalari natijasida yuzaga kelgan qöşimça likvidlik neytrallik tamoyili doirasidagi valyuta operatsiyalari va pul-kredit siyosatining boşqa instrumentlari yordamida sterilizatsiya qilindi.
Töqqiz oy davomida sömning dollarga nisbatan kursi 11 765–12 320 söm oraliğida özgarib turdi. Sentyabr oyi oxirida bir dollar 11 821 sömni taşkil etdi. Yil boşidan buyon milliy valyuta 1,5 foizga mustahkamlandi. Regulyator ma’lumotlariga köra, valyuta kursi dinamikasiga içki bozordagi talab va taklif, umumiy makroiqtisodiy tendensiyalar hamda taşqi iqtisodiy şaroitlar ta’sir körsatgan.
Markaziy bank 2026–2030 yillarga möljallangan içki valyuta bozoridagi operatsiyalar va intervensiyalar strategiyasini işlab çiqdi. Unda kursni şakllantirişning bozor mexanizmlarini yana-da rivojlantiriş, banklarning rolini oşiriş hamda regulyator operatsiyalarini xalqaro amaliyotga muvofiqlaştiriş nazarda tutilgan.
10 avgustdan boşlab valyuta birjasidagi savdolar vaqti avvalgi 15:00 örniga 17:00 gaça uzaytirildi. Bu banklarga kun davomida valyuta likvidligini samaraliroq boşqariş va mijozlarning xorijiy valyutadagi tölovlari uzluksizligini ta’minlaş imkonini beradi.
15 sentyabrdan rasmiy valyuta kursi faqat birjadagi bitimlar asosida emas, balki birjadan taşqari banklararo bitimlarni ham hisobga olgan holda örtaça tortilgan kurs sifatida hisoblanmoqda. Bundan taşqari, şanba va yakşanba kunlarini öz içiga olgan dam oliş kunlarida endi oxirgi iş kunida e’lon qilingan kurs qöllaniladi.
