Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston Respublika tovar-xomashyo birjasida (O‘zRTXB) propan narxi ikki kun ichida qariyb 65 foizga oshib, tarixiy eng yuqori ko‘rsatkich — tonnasiga 12,217 million so‘mga yetdi. Narxning oshishi birja savdolari davomida narxning maksimal ko‘tarilishiga qo‘yilgan cheklov bekor qilinganidan so‘ng kuzatildi.
16 sentyabr kuni bir tonna propan 7,412 million so‘mdan sotilgan. 17 sentyabrda narx 11,904 million so‘mgacha ko‘tarilib, bir kunda 60,6 foizga oshgan. 18 sentyabrda esa narx yana 2,6 foizga oshib, 12,217 million so‘mni tashkil etgan.
Shunday qilib, ikki savdo kuni davomida propan narxi 4,8 million so‘mga yoki qariyb 65 foizga oshdi. Shu bilan birga, sotuv hajmi 666 tonnadan 1114 tonnagacha yoki 67,2 foizga ko‘paydi.
17 sentyabrdan boshlab birja savdolarida ishlab chiqarilayotgan va import qilinayotgan suyultirilgan gazni sotish narxining avval belgilangan maksimal o‘sish chegarasi bekor qilindi. Qaror Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasining 16 sentyabrdagi ko‘rsatmasiga muvofiq qabul qilingan.
Shu bilan birga, boshlang‘ich narx bo‘yicha cheklov saqlanib qoldi. Birja suyultirilgan gaz importchilari va mahalliy ishlab chiqaruvchilarning bir tonna uchun boshlang‘ich narxi 7,5 million so‘mdan yuqori bo‘lgan arizalarini qabul qilmaydi.
Shunday qilib, boshlang‘ich narx bo‘yicha cheklov o‘z kuchida qolgan, propan qiymatining bevosita savdolar jarayonida maksimal oshishi esa avvalgi narx chegarasi bilan cheklanmaydi.
Avvalroq monopoliyaga qarshi organ propanning birja narxlari o‘sishiga cheklovlar o‘rnatgan edi. 2024 yil noyabr oyi boshida maksimal o‘sish sotuvchining boshlang‘ich narxiga nisbatan 20 foiz bilan cheklangan. Bu qaror suyultirilgan gaz narxi tonnasiga 10,1 million so‘mdan oshib ketganidan so‘ng qabul qilingan.
12 yanvardan boshlab birjada propanni sotish narxining maksimal o‘sishi boshlang‘ich narxga nisbatan 20 foizdan 10 foizga tushirilgan. Shu bilan birga, ishlab chiqaruvchilar va importchilarning boshlang‘ich narxi tonnasiga 7,5 million so‘mdan yuqori bo‘lgan arizalari qabul qilinmagan.
Bunday cheklov sharoitida birja savdolarida propanning maksimal narxi tonnasiga 8,25 million so‘mni tashkil etishi mumkin edi.
