Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekistonda korxonalar uchun elektr energiyasi va tabiiy gazning «namunali isteʼmolchisi» maqomi joriy etilmoqda.
Tegishli o‘zgartishlar 22 sentyabrda Prezident farmoni bilan energiya resurslaridan foydalanish qoidalariga kiritildi.
Mazkur maqomni avtomatlashtirilgan hisobga olish tizimlariga ulangan va masofadan boshqarish funksiyasiga ega hisoblagichlardan foydalanadigan noturar joy isteʼmolchilari olishi mumkin.
Bunda korxonada muddati o‘tgan qarzdorlik, energiya resurslaridan foydalanish va ularni hisobga olish qoidalarining buzilishi, shuningdek, avvalgi ikki oy davomida to‘lov intizomi bilan bog‘liq muammolar bo‘lmasligi kerak.
Bunday korxonalar uchun hisob-kitoblarning yangi tartibi belgilanadi. Hisob-kitob oyi boshlanishidan oldin shartnomada nazarda tutilgan isteʼmol hajmining kamida 15 foizi miqdorida avans to‘lash kifoya. Qolgan summani oy davomida qismlarga bo‘lib to‘lash mumkin.
Zarur bo‘lgan oldindan to‘lov miqdori hisobga olish va billing tizimlari maʼlumotlari asosida avtomatik ravishda hisoblanadi. Maqomni olish uchun alohida ariza topshirish talab etilmaydi.
Agar shaxsiy hisob raqamidagi mablag‘ tugab, elektr energiyasi yoki gaz yetkazib berish avtomatik ravishda to‘xtatilsa, bu to‘lov intizomining buzilishi hisoblanmaydi.
Shu bilan birga, mazkur maqomdan mahrum bo‘lish ham mumkin. Bunga muddati o‘tgan qarzdorlikning yuzaga kelishi, isteʼmolchining aybi bilan hisobga olish tizimi bilan maʼlumot almashinuvining buzilishi yoki energiya resurslaridan noqonuniy foydalanish holatining aniqlanishi asos bo‘ladi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 18 avgust kuni Xorazm viloyatida tadbirkorlar bilan ochiq muloqotda korxonalarning bir qismi uchun elektr energiyasi va tabiiy gaz bo‘yicha majburiy oldindan to‘lovni 100 foizdan 15 foizga tushirish rejalari haqida gapirgan edi.
Davlat rahbari to‘liq oldindan to‘lov talabi korxonalarning aylanma mablag‘lari hajmini kamaytirishini taʼkidlagan. Uning so‘zlariga ko‘ra, energetika sohasidagi boshqaruv tizimini biznesning joriy ehtiyojlari va uning rivojlanish rejalariga moslashtirish zarur.
Yuridik shaxslar uchun 100 foizlik oldindan to‘lov talabi 2024 yil 1 iyuldan amal qilmoqda. Bunga qadar xuddi shunday tizim 2017 yil iyul oyidan 2019 yil fevral oyiga qadar qo‘llanilgan, shundan so‘ng majburiy avans miqdori 50 foizga tushirilgan.
2023 yil oxirida Energetika vazirligi to‘liq oldindan to‘lov tizimiga qaytilishini isteʼmolchilar tomonidan yo‘l qo‘yilgan qoidabuzarliklar, jumladan, tarmoqlarga o‘zboshimchalik bilan ulanish va isteʼmol hajmlari to‘g‘risidagi maʼlumotlarni buzib ko‘rsatish holatlari bilan izohlagan edi.
Farmonda, shuningdek, yirik isteʼmolchilar uchun elektr energiyasiga belgilangan differensial tariflarni o‘zgartirish nazarda tutilgan.
Soat 09:00 dan 17:00 gacha pasaytiruvchi koeffitsiyent qo‘llaniladi va buning natijasida tarif odatdagidan 1,5 baravar past bo‘ladi.
Tungi vaqtda amaldagi chegirma bekor qilinadi va elektr energiyasi standart tarif bo‘yicha to‘lanadi.
