7
Özbekiston

Markaziy Osiyo Yevrosiyodagi iqtisodiy özaro boğliqlikning asosiy markazlaridan biriga aylanmoqda

Markaziy Osiyo Yevrosiyodagi iqtisodiy özaro boğliqlikning asosiy markazlaridan biriga aylanmoqda
Markaziy Osiyo Yevrosiyodagi iqtisodiy özaro boğliqlikning asosiy markazlaridan biriga aylanmoqda / Foto: SMTI.

Toşkent, Özbekiston (UzDaily.uz) — 2026-yil 12–13-noyabr kunlari Şanxay şahrida Şanxay xorijiy tillar universiteti hamda Şanxay global boşqaruv va mintaqaviy tadqiqotlar akademiyasi tomonidan taşkil etilgan “Jahondagi tartibsizlik şaroitida Yevropa tadqiqotlari: yangi dinamika va yangi istiqbollar” mavzusidagi xalqaro forum bölib ötdi.

Unda xalqaro iqtisodiy munosabatlarning transformatsiyasi, Yevrosiyoda özaro boğliqlikni rivojlantiriş, işlab çiqariş kooperatsiyasi, “yaşil” va raqamli modernizatsiya masalalari muhokama qilindi.

“Yevrosiyo iqtisodiyoti, jamiyati va madaniyati” mavzusidagi sessiyada SMTI direktori örinbosari Baxtiyor Mustafayev ma’ruza bilan iştirok etdi. U global özgarişlar şaroitida Markaziy Osiyo tranzit hududidan asta-sekin Yevrosiyo işlab çiqariş va logistika zanjirlarining mustaqil iştirokçisiga aylanib borayotganini ta’kidladi.

Ekspertning fikriça, mintaqaviy hamkorlikdagi yangi özgarişlar Xitoy va Yevrosiyodagi boşqa hamkorlar bilan aloqalarni çuqurlaştiriş uçun qulay şaroit yaratmoqda. Bunda özaro savdo hajmini oşirişdan qöşma investitsiyalarni amalga oşiriş, işlab çiqarişni mahalliylaştiriş va texnologiyalar almaşinuviga ötiş muhimdir.

Şu munosabat bilan B.Mustafayev iqtisodiy kooperatsiyaning ustuvor yönalişlarini ajratib körsatdi.

Birinçidan, transport-logistika sohasidagi özaro boğliqlikni rivojlantiriş. Yevrosiyo bozorlari örtasidagi boğliqlikni mustahkamlaş va sanoat aloqalari uçun qöşimça imkoniyatlar yaratişga xizmat qiladigan Xitoy – Qirğiziston – Özbekiston temir yöli qurilişi alohida ahamiyatga ega. Şu bilan birga, bojxona tartib-taomillarini takomillaştiriş va logistikani raqamlaştiriş zarur.

Ikkinçidan, mintaqaviy qöşilgan qiymat zanjirlarini şakllantiriş. SMTI vakilining baholaşiça, Markaziy Osiyo mamlakatlari uçun xomaşyoga asoslangan modeldan qöşma işlab çiqarişga ötiş muhimdir. Bu, avvalo, kritik minerallarni qayta işlaş, elektrotexnika, qişloq xöjaligi mahsulotlarini qayta işlaş hamda qayta tiklanuvçi energetika uçun butlovçi qismlar işlab çiqariş sohalariga taalluqlidir. Bunda mintaqa davlatlarining sanoatda bir-birini töldiruvçi ixtisoslaşuvini rivojlantiriş hal qiluvçi ahamiyatga ega.

Uçinçidan, “yaşil” va raqamli modernizatsiyani birgalikda amalga oşiriş. Şu nuqtayi nazardan, ekspert sirkulyar iqtisodiyotni Markaziy Osiyo va Xitoy örtasidagi hamkorlikning istiqbolli yönalişi sifatida ajratib körsatdi.

U Özbekistonda çiqindilarni qayta işlaşni rivojlantiriş uçun, jumladan, Xitoy texnologik kompaniyalari iştirokida asos yaratilayotganini qayd etdi. Şu bilan birga, milliy bozorlar hajmining çeklanganligi mintaqaning har bir mamlakatida murakkab tarkibli çiqindilarni qayta işlaşning töliq siklini yölga qöyişni qiyinlaştirmoqda.

Bunday şaroitda mamlakatlarning ikkilamçi xomaşyoni yiğiş, saralaş va çuqur qayta işlaşga ixtisoslaşuvini nazarda tutuvçi transçegaraviy qayta işlaş zanjirlarini şakllantiriş istiqbolli yeçim hisoblanadi. Bunday yondaşuv, ayniqsa, işlatib bölingan akkumulyatorlar, elektron uskunalar va quyoş panellari uçun dolzarbdir.

B. Mustafayev inson kapitalini rivojlantirişga alohida e’tibor qaratib, qöşma ta’lim dasturlari, muhandislik yönalişidagi stajirovkalar va amaliy tadqiqotlarning muhimligini ta’kidladi.

Şu nuqtayi nazardan, ekspert Yevrosiyo işlab çiqariş zanjirlarini kengaytiriş böyiça qöşma kun tartibini şakllantiriş, “yaşil” sanoat va sirkulyar iqtisodiyot sohalarida tajriba-sinov loyihalarini işlab çiqiş, şuningdek, raqamli logistika va zamonaviy sanoat texnologiyalari böyiça mutaxassislar tayyorlaş dasturlarini kuçaytirişni taklif etdi.

Dilafro'z Niyazova
Dilafro'z Niyazova

Dilafruz Niyazova 2025-yildan buyon UzDaily jamoasida faoliyat yuritib, nashrning o'zbek tilidagi versiyasi uchun mas'uldir.