Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlari bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish tizimini takomillashtirishga qaratilgan qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qildi.
Hujjat Jinoyat va Jinoyat-protsessual kodekslariga, Maʼmuriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksga hamda qator boshqa qonunchilik hujjatlariga o‘zgartishlar kiritishni nazarda tutadi. Bu haqda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi xabar berdi.
Qonun loyihasi “Adolat” sotsial-demokratik partiyasi fraksiyasi tashabbusi bilan kiritilgan. Hujjatning asosiy qoidalari bolalarga nisbatan zo‘ravonlik va jinsiy tajovuzlar uchun javobgarlikni kuchaytirish, voyaga yetmagan jabrlanuvchilarni himoya qilishni kuchaytirish, shuningdek, bolalar xavfsizligini taʼminlashi lozim bo‘lgan tashkilotlar va mansabdor shaxslarning javobgarligini oshirishni nazarda tutadi.
Xususan, 14 yoshga to‘lmagan shaxsni nomusiga tegish, shuningdek, shu yoshdagi bolaga nisbatan jinsiy ehtiyojni g‘ayritabiiy shaklda zo‘rlik ishlatib qondirish uchun uzoq muddatga ozodlikdan mahrum qilish yoki umrbod ozodlikdan mahrum qilish jazosini belgilash taklif etilmoqda.
Bolalarning jinsiy erkinligiga qarshi jinoyatlar bo‘yicha javobgarlikka tortish muddati o‘tib ketgani munosabati bilan jinoiy javobgarlikdan ozod qilish imkoniyatini bekor qilish taklif etilmoqda. Shuningdek, bunday shaxslar ayblov hukmini ijro etish muddati o‘tib ketgani sababli jazodan ozod etilmasligi kerak.
Tuzatishlarning alohida qismi bolalarni tergov va sud muhokamasi bosqichlarida himoya qilishga qaratilgan.
Zo‘ravonlikdan jabrlangan voyaga yetmaganlarni so‘roq qilish jarayonini videotasvirga olish orqali qayd etish taklif etilmoqda. Jinsiy erkinlikka qarshi jinoyat qurboni bo‘lgan bola va gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi o‘rtasidagi yuzlashtiruvni maxsus tartibda o‘tkazish taklif qilinmoqda.
Agar zo‘ravonlik bolaga yaqin shaxslar tomonidan sodir etilgan bo‘lsa, sudga qadar bo‘lgan bosqichda va sud muhokamasi jarayonida vasiylik va homiylik organi vakilining ishtirok etishi nazarda tutilmoqda.
Bundan tashqari, qonun loyihasi zo‘ravonlikdan jabrlangan yoki uning guvohi bo‘lgan bolalarga davlat hisobidan yuridik yordam ko‘rsatishni nazarda tutadi. Bu voyaga yetmaganlarning moddiy ahvolidan qatʼi nazar, malakali huquqiy yordamdan foydalanish imkoniyatini taʼminlashi kerak.
Hujjat bolalarni himoya qilishda harakatsizlik uchun javobgarlikni kuchaytirishni ham nazarda tutadi. Xususan, bolaga g‘amxo‘rlik qilish bo‘yicha majburiyatlarni lozim darajada bajarmaslik, Bolalar masalalari bo‘yicha komissiyalar qarorlarini bajarmaslik yoki ularning ijrosiga to‘sqinlik qilish uchun javobgarlik belgilash taklif etilmoqda.
Voyaga yetmaganga qasddan og‘ir yoki o‘rtacha og‘irlikdagi tan jarohati yetkazishni jazoni og‘irlashtiruvchi holat sifatida hisobga olish taklif etilmoqda.
Xuddi shunday yondashuvni 16 yoshga to‘lmagan shaxsga nisbatan bir guruh shaxslar tomonidan sodir etilgan buzuq harakatlarga nisbatan ham qo‘llash taklif etilmoqda. Shuningdek, voyaga yetmaganlarni antisotsial xulq-atvorga jalb qilganlik uchun jazoni kuchaytirish rejalashtirilmoqda.
Qonun loyihasi ota-onalar va taʼlim muassasalari xodimlarining javobgarligiga ham taalluqli.
Bolalarni tarbiyalash bo‘yicha majburiyatlarni bajarmaslik, jinsiy taʼqib va nikoh yoshi to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlik uchun maʼmuriy choralarni kuchaytirish taklif etilmoqda. Taʼlim va tarbiya jarayonida pedagog tomonidan zo‘ravonlik sodir etilgan taqdirda, ish beruvchining tashabbusi bilan mehnat shartnomasini bekor qilish uchun huquqiy asos belgilash taklif qilinmoqda.
Shuningdek, bolalarning sog‘lig‘iga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan axborotdan himoya qilish to‘g‘risidagi qonunchilik talablarini buzganlik uchun javobgarlik nazarda tutilmoqda.
Qonunchilik palatasida taʼkidlanganidek, taklif etilayotgan o‘zgartishlar bolalarning hayoti, sog‘lig‘i, shaʼni va qadr-qimmatini kompleks himoya qilishni kuchaytirish, zo‘ravonlikning oldini olish hamda undan jabrlangan voyaga yetmaganlarning huquqlarini tiklashni taʼminlashga qaratilgan.
Muhokama yakunlariga ko‘ra, deputatlar qonun loyihasini birinchi o‘qishda qabul qildi.
