Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда электротехника саноатини ривожлантиришнинг янги босқичига олиб чиқиш ва рақобатбардош маҳсулотлар ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаш чоралари белгиланди. Тегишли Президент қарори 2026 йил 12 сентябрда қабул қилинди.
1 октябрдан электротехника саноати корхоналари тижорат банклари орқали айланма маблағларни тўлдириш учун икки йилгача муддатга, уч ойлик имтиёзли давр билан кредит олиши мумкин.
Кредитлар «Савдони ривожлантириш компанияси» АЖ маблағлари ҳисобидан йиллик 6 фоиз ставкада, жумладан, банк маржаси 2 фоизни ташкил этган ҳолда, бир тадбиркорга 5 миллион АҚШ долларигача миқдорда ажратилади.
«Тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш компанияси» АЖ кредитнинг 50 фоизи миқдорида, бироқ 20 миллиард сўм эквивалентидан ошмаган миқдорда кафиллик беради. Қолган қисми бўйича корхоналар ликвид мол-мулк, суғурта полиси, келгуси пул тушумларини талаб қилиш ҳуқуқи асосидаги экспорт шартномаси ва/ёки бошқа таъминот турларини тақдим этиши керак.
Қарор билан биржа савдолари орқали мис хомашёсини харид қилишда ҳисоб-китобларнинг янги тартиби ҳам жорий этилди.
2025 йил 15 октябрдаги ПҚ–304-сон Президент қарорига мувофиқ ажратилган, ўзлаштирилмай қолган маблағларнинг бир қисми ҳисобидан «Савдони ривожлантириш компанияси» АЖ «Ўзсаноатэкспорт» АЖга тўғридан-тўғри 40 миллион АҚШ доллари ажратади.
Мис хомашёсини харид қилишда корхона унинг қийматининг 25 фоизини биржага тўлайди, қолган 75 фоизини эса уч кун ичида «Ўзсаноатэкспорт» АЖ тўлайди. Бунда бир тадбиркорлик субъектининг компания олдидаги қарзи 3 миллион АҚШ долларидан ошмаслиги керак.
«Ўзсаноатэкспорт» АЖ олдидаги мажбуриятларни таъминлаш учун корхоналар суғурта полисини тақдим этиши лозим. Компания томонидан тўланган 75 фоиз маблағ 90 кун ичида қайтарилиши керак. Кечиктирилган ҳар бир кун учун йиллик 6 фоиз ставкада фоиз ҳисобланади.
2026–2028 йилларда электротехника саноатидаги инвестиция лойиҳалари учун тижорат банклари кредитлари бўйича фоиз харажатларининг бир қисмини компенсация қилиш чоралари назарда тутилган.
«Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси» АЖ уларни кредитлар бўйича фоиз харажатларини компенсация қилиш жамғармаси маблағлари ҳисобидан кредитнинг 20 миллиард сўм эквивалентигача бўлган қисми учун, қарзнинг умумий миқдоридан қатъи назар, тақдим этади.
Компенсациялар уч йилгача муддатга тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтинги ва ҳудуд тоифасидан қатъи назар, барча тоифаларига берилади.
Миллий валютадаги кредитлар бўйича Марказий банкнинг асосий ставкасига нисбатан 4 фоиз пунктдан юқори бўлган фоиз ставкасининг бир қисми компенсация қилинади, бироқ компенсация миқдори 10 фоиз пунктдан ошмайди. Бунда кредит бўйича умумий фоиз ставкаси асосий ставканинг икки бараваридан юқори бўлмаслиги керак.
Валютадаги кредитлар бўйича компенсация 6 фоиздан юқори бўлган ставка қисмига, бироқ 5 фоиз пунктдан ошмаган миқдорда берилади.
Компенсация механизми «2+1» тамойили асосида ишлайди: тўловлар дастлабки икки йил давомида амалга оширилади. Учинчи йилда эса маҳсулот ёки хизматларни сотишдан олинган йиллик тушум ўтган йилнинг мос даврига нисбатан камида 15 фоизга ошган тақдирда компенсация давом эттирилади.
Электротехника, электроника ва робототехника соҳаларига таянч инвесторларни (Anchor Investor) жалб қилиш учун ҳам алоҳида чора-тадбирлар мажмуаси белгиланди. Гап сўнгги уч йилда Forbes Global 2000 халқаро рейтингига кирган ва халқаро таъминот занжирларида иштирок этувчи ёки уларга киришни режалаштираётган, инвестиция ҳажми камида 50 миллион АҚШ долларини ташкил этувчи компаниялар ҳақида бормоқда.
Инвестиция келишувларида уч йил давомида қўшилган қийматни 40 фоиздан кўпроқ ошириш ҳамда йиллик фойданинг камида 3 фоизини илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ишларига йўналтириш мажбурияти белгиланади.
Махсус иқтисодий зоналарда инвесторларга «тайёр объект» модели асосида электр тармоқлари, газ ва сув таъминоти, оқова сувларни тозалаш иншоотлари ҳамда темир йўл коммуникацияларига уланган биноларни тақдим этиш режалаштирилмоқда.
Бундан ташқари, бундай инвесторлар 10 йил муддатга ер солиғи, мол-мулк солиғи ва фойда солиғини тўлашдан озод қилинади.
