Ўзбекистон аҳолиси даромадлари ярим йилда 9,2% ошди

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон аҳолисининг 2026 йил январь–июнь ойларидаги жами даромадлари 618,3 трлн сўмга етди. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан реал ифодада 9,2 фоизга кўп. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитасининг 28 июль куни эълон қилинган пресс-релизида маълум қилинди.

Номинал ифодада ўсиш 16,6 фоизни ташкил этди. Номинал ва реал кўрсаткичлар ўртасидаги фарқ инфляция таъсири билан изоҳланади. Қўмита реал ўсиш суръатларини ҳисоблашда истеъмол нархлари индекси орқали инфляция таъсирини чиқариб ташлайди. Биринчи ярим йилликда аҳоли жон бошига даромад 16,1 млн сўмни ташкил этди ва реал ифодада 7,3 фоизга ошди.

Тошкент етакчи, ортда қолаётган ҳудудлар мамлакат жануби ва ғарбида

Аҳоли жон бошига даромад республика бўйича ўртача кўрсаткичдан фақат учта ҳудудда юқори бўлди. Тошкент шаҳрида бу кўрсаткич 45,2 млн сўмни ташкил этиб, мамлакат бўйича ўртача даражадан қарийб уч баробар юқори бўлди. Навоий вилоятида аҳоли жон бошига даромад 21,7 млн сўм, Бухоро вилоятида эса 17,3 млн сўмни ташкил этди.

Қолган барча ҳудудларда кўрсаткич ўртача республика даражасидан паст бўлди. Энг паст кўрсаткичлар Сурхондарё вилоятида 10,9 млн сўм, Наманган вилоятида 11,4 млн сўм ва Сирдарё вилоятида 11,4 млн сўм қайд этилди.

Шу билан бирга, аҳоли жон бошига даромаднинг реал ўсиш суръати бўйича Тошкент шаҳри 14,9 фоиз, Қорақалпоғистон Республикаси 13 фоиз ва Наманган вилояти 12,6 фоиз билан етакчилик қилди. Яъни даромад базаси паст бўлган ҳудудларда ўсиш пойтахтга нисбатан тезроқ кечмоқда.

Хоразм, Сурхондарё ва Сирдарё вилоятларида ўсиш суръати энг паст бўлиб, 1,3–1,5 фоизни ташкил қилди.

Даромадларнинг 60 фоиздан ортиғи меҳнатдан, қарийб учдан бири трансфертлардан

Жами даромадлар таркибида 63,1 фоиз меҳнат фаолиятидан олинган даромадларга тўғри келади. Унинг 29,3 фоизини ёлланма ходимларнинг иш ҳақи, 33,8 фоизини эса мустақил бандликдан олинган даромадлар ташкил этади. Яна 6,4 фоиз ўз истеъмоли учун хизматлар ишлаб чиқаришдан олинган даромадлар, 3,8 фоиз мулкдан олинган даромадлар, 26,7 фоиз эса трансферт даромадлар ҳиссасига тўғри келади.

Ёлланма ходимларнинг даромадлари 24,7 фоизга ўсиб, аҳоли номинал даромадларининг умумий ўсишига 6,8 фоиз банд қўшди. Бундай даромадларнинг энг катта улуши Тошкент шаҳрида 53 фоиз ва Навоий вилоятида 44,8 фоизни ташкил этди. Бу ҳудудларда йирик корхоналар ва саноат ишлаб чиқариши жамланган.

Мустақил бандликдан олинган даромадлар 17,1 фоизга ўсиб, умумий ўсишга 5,7 фоиз банд қўшди. Айрим ҳудудларда даромадларнинг ушбу тоифаси салмоғи айниқса юқори бўлди. Жиззах вилоятида у аҳоли жами даромадларининг 53 фоизини, Қашқадарё вилоятида 45,9 фоизини, Наманган вилоятида эса 45 фоизини ташкил қилди. Наманган вилоятида бундай даромадларнинг ўсиш суръати 140,3 фоизга етиб, ҳудудлар орасида энг юқори кўрсаткич бўлди.

Трансферлар қишлоқ хўжалиги ҳудудларида учдан бир қисмини, Навоийда эса 14% ни ташкил қилади

Трансфертлардан олинадиган даромадларнинг улуши Самарқанд, Хоразм, Андижон, Фарғона, Сурхондарё, Бухоро ва Қашқадарё вилоятларида 30 фоиздан ошди. Энг паст кўрсаткич Навоий вилоятида қайд этилди — 14,3 фоиз. Бу ерда даромадларнинг асосий қисмини саноат корхоналаридаги бандлик таъминлайди.

Трансфертлар таркибида 32 фоиз ижтимоий тўловлар, 68 фоиз бошқа жорий трансфертлар ҳиссасига тўғри келади. Ижтимоий трансфертлар таркибида пенсиялар устунлик қилади — 84,6 фоиз. Нафақалар улуши 13,8 фоиз, стипендиялар улуши эса 1,6 фоизни ташкил этади.

Қўмита хориждан пул ўтказмаларини алоҳида қайд этди. Улар аҳоли жами даромадларининг 18,2 фоизини шакллантиради. Хориждан пул ўтказмаларининг аҳамияти меҳнат миграцияси даражаси юқори бўлган Самарқанд вилоятида 26,8 фоиз, Хоразм вилоятида 26,5 фоиз ва Андижон вилоятида 26,3 фоиз билан айниқса юқори бўлди. Навоий вилоятида бундай пул ўтказмаларининг улуши энг кам — 5 фоиз.

Кичик бизнес аҳоли даромадларининг ярмидан кўпини таъминлайди

Кичик тадбиркорликдан олинган даромадлар мамлакат аҳолисининг жами даромадларининг 57,6 фоизини ташкил этди. Бу тоифанинг энг катта улуши Жиззах вилоятида — 68,4 фоиз. Қашқадарё ва Наманган вилоятларида бу кўрсаткич 64 фоиздан, Бухоро вилоятида 62,8 фоиздан, Самарқанд вилоятида эса 62 фоиздан иборат бўлди.

Кўрсаткич фақат Тошкент шаҳрида 50 фоиздан паст — 46,2 фоиз, шунингдек Навоий вилоятида 45,9 фоизни ташкил этди. Бу ҳудудларда корпоратив сектор ва ёлланма меҳнат тизими нисбатан ривожланган.