Ўзбекистонда аҳолининг валюта айирбошлаш айланмаси 31% ошди
Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда 2026 йил январь–июнь ойларида банклар ва жисмоний шахслар ўртасидаги хорижий валютани сотиб олиш ва сотиш операцияларининг умумий айланмаси 31 фоизга ёки 4,5 млрд долларга ошиб, 19,1 млрд долларни ташкил этди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Марказий банки хабар берди.
Регулятор маълумотларига кўра, ҳисобот даврида банклар жисмоний шахслардан 12,3 млрд долларлик хорижий валюта сотиб олган. Бу 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 35 фоизга кўп. Банклар томонидан аҳолига сотилган валюта ҳажми эса 26 фоизга ошиб, 6,8 млрд долларга етган.
Чораклар кесимида банкларнинг валюта хариди биринчи чоракда 4,052 млрд доллардан 5,857 млрд долларга, иккинчи чоракда эса 5,057 млрд доллардан 6,409 млрд долларга ошган. Валюта сотуви ҳажми биринчи чоракда 2,424 млрд доллардан 3,202 млрд долларга, иккинчи чоракда 2,966 млрд доллардан 3,572 млрд долларга кўпайган.
Марказий банк қайд этишича, операцияларнинг 59 фоизи ёки 11,2 млрд доллари валюта айирбошлаш шохобчалари ҳиссасига тўғри келган. Бу кўрсаткич 2025 йилнинг биринчи ярмига нисбатан 33 фоизга ошган.
Операцияларнинг яна 39 фоизи ёки 7,5 млрд доллари онлайн шаклда масофавий хизмат кўрсатиш каналлари орқали амалга оширилган. Ушбу кўрсаткич 27 фоизга ўсган. Қолган 404 млн долларлик операциялар, яъни 61 фоизга кўпайган ҳажм, сутка давомида узлуксиз ишлайдиган валюта банкоматлари орқали амалга оширилган.
Шу билан бирга, онлайн каналнинг умумий айланмадаги улуши 2024 йил биринчи ярмидаги 37 фоиздан 2025 йилда 41 фоизга, 2026 йилда эса 39 фоизга ўзгарган. Валюта айирбошлаш шохобчаларининг улуши эса мос равишда 62 фоиз ва 58 фоиздан 59 фоизга етган.
Марказий банк масофавий каналлар ва сутка давомида ишлайдиган валюта банкоматлари орқали амалга ошириладиган операциялар улушининг изчил ўсишини аҳолининг рақамли банк хизматларидан фойдаланиш имкониятлари кенгайиши билан изоҳлаган.
Регулятор маълумотларига кўра, мазкур тенденция халқаро амалиётга ҳам мос келади. Рақамли молиявий хизматларнинг кенгайиши ва операцияларни сутканинг исталган вақтида амалга ошириш имконияти транзакция харажатларини камайтириш ҳамда молиявий хизматлардан фойдаланиш имкониятини оширишга хизмат қилади.
Банклар томонидан жисмоний шахслардан сотиб олинган хорижий валюта ҳажми аҳолига сотилган валюта ҳажмидан 5,5 млрд долларга кўп бўлган. 2025 йилнинг шу даврида ушбу фарқ 3,7 млрд долларни ташкил этган.
Марказий банк таъкидлашича, аҳолида шаклланган валютанинг соф таклифи ҳажмининг валюта айирбошлаш операцияларининг умумий айланмасига нисбати 2025 йил биринчи ярмидаги 26 фоиздан 2026 йилнинг шу даврида 29 фоизга ошган. Бу аҳоли операцияларининг ички валюта бозоридаги соф таклифни шакллантиришдаги роли кучайганидан далолат беради.