Ўзбекистон дарсликлари 2031 йилга келиб янги алифбога ўтказилади
Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистондаги барча мактаб дарсликларини 2027–2031 йиллар даврида янгиланган ўзбек алифбосига ўтказиш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда 19 сентябрь куни Сенат мажлисида Мактабгача ва мактаб таълими вазири ўринбосари Азизбек Турдиев маълум қилди.
Сенаторларнинг саволларига жавоб берар экан, у Вазирлар Маҳкамаси алифбони ўзгартириш тўғрисидаги қонунни амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар дастурини тасдиқлаши кераклигини таъкидлади. Ижро этувчи ҳокимият органлари ва Фанлар академияси ўз таклифларини аллақачон тақдим этган. Хусусан, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги дарсликларни янгилаш, шунингдек, ўқитувчилар ва ўқувчиларни янги алифбога ўтишга тайёрлаш бўйича таклифлар ишлаб чиққан.
Турдиевнинг сўзларига кўра, мактаб дарсликларини қайта нашр этиш белгиланган цикл асосида амалга оширилмоқда. Биринчи синф дарсликлари ҳар йили, 2–4-синфлар учун дарсликлар уч йилда бир марта, 5–11-синфлар учун дарсликлар эса беш йилда бир марта янгиланади.
«2027 йилдан бошлаб, қонун кучга кирганидан сўнг, биринчи синф дарсликларини ҳар қандай ҳолатда ҳам янги алифбодан фойдаланган ҳолда чоп этамиз», — деди вазир ўринбосари.
Унинг тушунтиришича, 2027–2031 йилларда қолган дарсликлар ҳам уларни қайта нашр этишнинг одатий цикли доирасида босқичма-босқич янги алифбога ўтказилади. Шу муносабат билан, унинг сўзларига кўра, дарсликларни янгилаш учун бюджетдан қўшимча маблағ талаб этилмайди.
«2027 йилдан 2031 йилга қадар барча дарсликларимиз тўлиқ янгиланади. […] Шу нуқтаи назардан, қўшимча маблағ талаб этилмайди», — деди вазирлик вакили.
Шу билан бирга, вазирлик педагоглар ва ўқувчиларни янги алифбога мослаштириш чораларини ишлаб чиқмоқда. Янги ўқув йили бошланишидан олдин, 24–28 август кунлари мактабгача ва мактаб таълими тизимида ўқув семинарларини ўтказиш режалаштирилмоқда.
«Ўқитувчилар ва ўқувчилар ушбу янгиликлар ҳақида хабардор қилинади ва уларга мослашиш имкониятига эга бўлади», — деди Турдиев.
Мажлисда ўзгартишлар кучга кирганидан кейин имтиҳонлар қайси алифбода ўтказилиши масаласи ҳам кўтарилди. Вазир ўринбосарининг таъкидлашича, имтиҳонлар янги қонун билан белгиланган алифбодан фойдаланган ҳолда ўтказилади.
«Қонун кучга кирганидан кейин имтиҳонлар қонунда белгиланган алифбода ўтказилади. Бу борада ҳеч қандай савол бўлмайди. Биз бунга тайёрмиз», — деди у.
Турдиевнинг сўзларига кўра, бошланғич мактабда ўтиш жараёни янги дарсликлардан бошланади, юқори синфлар учун ўқув қўлланмаларини эса босқичма-босқич янгилаш режалаштирилмоқда.
Аввалроқ Сенат лотин графикасига асосланган ўзбек алифбосига ўзгартишларни маъқуллаган эди. Янги таҳрирга кўра, алифбо амалдаги 26 та ҳарф ва учта ҳарф бирикмаси ўрнига 28 та ҳарф ва битта апострофдан иборат бўлади.
Янгиланган вариантда Sh, Ch, Oʻ ва Gʻ бирикмалари ўрнига Ş, Ç, Ö ва Ğ белгиларидан фойдаланиш таклиф этилмоқда. Шу билан бирга, Ng ҳарф бирикмаси алифбодан алоҳида бирлик сифатида чиқариб ташланади.
