Кичик бизнес Ўзбекистон ЯИМининг ярмини таъминлади
Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда кичик тадбиркорлик субъектларининг ялпи ички маҳсулотдаги улуши 2026 йил январь–июнь ойларида 50,5 фоизга етди, улар томонидан яратилган қўшилган қиймат ҳажми 518,7 трлн сўмни ташкил этди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси ҳисоботида маълум қилинган.
2026 йил 1 июль ҳолатига кўра, мамлакатда 1 236,1 мингта кичик тадбиркорлик субъекти фаолият юритган. Улардан 526,7 мингтасини кичик корхоналар ва микрофирмалар, жумладан фермер ва деҳқон хўжаликлари, 375,1 мингтасини якка тартибдаги тадбиркорлар, 334,4 мингтасини деҳқон хўжаликлари, 23,2 мингтасини ҳунармандлар, 5,1 мингтасини оилавий тадбиркорлар ва 1,1 мингтасини импорт товарлари сотувчилари ташкил этган.
Аҳолининг ҳар 1000 нафарига 32,2 та кичик тадбиркорлик субъекти тўғри келади. Кичик бизнес зичлиги энг юқори кўрсаткич Тошкент шаҳрида — 50,4 та, Хоразм вилоятида — 46,3 та, Сирдарё вилоятида — 41,1 та ва Навоий вилоятида — 38,1 та субъектни ташкил этган.
Йилнинг биринчи ярмида мамлакатда фермер ва деҳқон хўжаликларини ҳисобга олмаган ҳолда 44 мингта янги кичик корхона ва микрофирма ташкил этилди. Энг кўп янги компаниялар савдо соҳасида — 15 657 та, саноатда — 5450 та, қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалигида — 5368 та, шунингдек яшаш ва овқатланиш хизматлари соҳасида — 4115 та очилган.
Қишлоқ хўжалиги ва қурилиш деярли бутунлай кичик бизнесга боғлиқ
Кичик тадбиркорликнинг энг катта ҳиссаси қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалигига тўғри келади. Ушбу соҳада кичик бизнес улуши умумий ишлаб чиқариш ҳажмининг 95,4 фоизини ташкил этган. Қиймат ифодасида бу 257,1 трлн сўмга тенг бўлиб, ўсиш 4,2 фоизни ташкил этган.
Қурилиш соҳасида кичик бизнес улуши 76,9 фоизга етган. Унда 143,9 трлн сўмлик маҳсулот ва хизматлар яратилган, ўсиш 12,9 фоизни ташкил этган. Хизматлар соҳасида кичик тадбиркорлик улуши 76,6 фоизга, ҳажми 374,2 трлн сўмга етган ва 15,8 фоизга ўсган. Ташиш, сақлаш, ахборот ва алоқа соҳаларида эса кичик бизнес улуши 58,2 фоизни ташкил этган.
Саноатда кичик тадбиркорлик субъектлари 180,3 трлн сўмлик маҳсулот ишлаб чиқарган. Бу мамлакатдаги умумий саноат ишлаб чиқаришининг 28,3 фоизига тенг бўлиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 8,2 фоизга кўп.
Чакана савдо ҳам асосан кичик бизнес ҳиссасига тўғри келади. Унинг товар айланмасидаги улуши 80,3 фоизга, ҳажми 202,1 трлн сўмга етган ва 18 фоизга ўсган.
Кичик тадбиркорлик субъектлари томонидан ўзлаштирилган асосий капиталга инвестициялар ҳажми 22,4 фоизга ошиб, 225,3 трлн сўмни ташкил этган. Бу мамлакатдаги барча инвестицияларнинг 66,5 фоизига тенг.
Ташқи савдонинг қарийб ярми кичик бизнес ҳиссасига тўғри келди
Йилнинг биринчи ярмида кичик тадбиркорлик субъектлари томонидан амалга оширилган экспорт ҳажми 7,48 млрд АҚШ долларини ташкил этди. Бу мамлакат умумий экспортининг 47,2 фоизига тенг.
Кичик бизнес субъектларининг импорти 13 млрд долларга етган. Бу умумий импорт ҳажмининг 51,8 фоизини ташкил этади. Яъни Ўзбекистонга олиб кирилаётган товар ва хизматларнинг ярмидан кўпи кичик тадбиркорлик субъектлари орқали амалга оширилган.
Автомобиль транспорти соҳасида кичик корхоналар йўловчи ташишнинг асосий қисмини таъминламоқда. Уларнинг йўловчи ташиш ҳажмидаги улуши 90,9 фоизни, йўловчи айланмасидаги улуши эса 95,2 фоизни ташкил этган.
Юк ташиш соҳасида кичик бизнес улуши нисбатан пастроқ бўлиб, ташилган юк ҳажмида 57,1 фоизни, юк айланмасида эса 77,6 фоизни ташкил этган. Шу билан бирга, мазкур кўрсаткичлар кетма-кет учинчи йил барқарор ўсиб бормоқда.
