Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — 2027 йил 1 январдан Ўзбекистонда ичимлик суви ва канализация хизматлари тарифларини тасдиқлаш Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Идоралараро тариф комиссияси ваколатига ўтказилади. Янги тизим ҳар бир ҳудудда нархларни алоҳида белгилаш ўрнига ягона иқтисодий асосланган мезонларни қўллашни назарда тутади. Бу ҳақда «Ўзсувтаъминот» АЖ вакиллари иштирокида ўтказилган матбуот анжуманида маълум қилинди. Унда соҳадаги корхоналарнинг молиявий ҳолати, истеъмолчилар қарздорлиги ва сув таъминоти тизимида кутилаётган ўзгаришлар ҳақида ҳам сўз юритилди.
Яна бир янгилик 2027 йил 1 апрелдан жорий этилиши режалаштирилган. Унга кўра, бюджет ташкилотлари учун сувга ягона тариф белгиланиши кўзда тутилмоқда.
Харажатларнинг ортиши сув таъминоти нархига таъсир қилмоқда
«Ўзсувтаъминот»да тушунтирилишича, хизматлар таннархига электр энергияси нархи, инфратузилмани таъмирлаш харажатлари, ходимларнинг иш ҳақи ва жалб қилинган кредитларга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ сарфлар таъсир кўрсатади.
Бунда электр энергияси нархининг босқичма-босқич оширилиши ҳам омиллардан бири бўлди. 2023 йил 1 октябрдан электр энергияси тарифи 450 сўмдан 900 сўмга, 2025 йил 1 майдан 1 000 сўмга, 2026 йил 1 июндан эса 1 100 сўмга етказилди. Шу тариқа, уч йил ичида электр энергияси учун харажатлар 2,4 баравар ошди.
Мамлакат бўйича аҳоли учун ичимлик сувининг ўртача тарифи бир куб метр учун 3 765 сўмни, ҚҚСни ҳисобга олганда эса 4 217 сўмни ташкил этади. Канализация хизматлари нархи ўртача 2 008 сўмга тенг.
27 октябрь ҳолатига кўра, соҳадаги олтита корхонада янги тарифлар тасдиқланган. Андижон вилоятида бир куб метр сув нархи 1 650 сўмдан 2 500 сўмга, Навоий вилоятида 3 500 сўмдан 4 200 сўмга, Самарқанд вилоятида эса 2 800 сўмдан 3 600 сўмга оширилган.
Сурхондарё вилоятида тариф 5 300 сўмдан 6 800 сўмга, Тошкент вилоятида 2 600 сўмдан 3 100 сўмга кўтарилган. «Чимган-Чорвоқ» магистрал сув таъминоти корхонаси учун эса тариф 1 500 сўмдан 1 700 сўмга ўзгарган.
Истеъмолчилар қарзи 542 млрд сўмдан ошди
Компания маълумотларига кўра, 2026 йил 1 октябрь ҳолатига «Ўзсувтаъминот» тизими корхоналари олдидаги истеъмолчилар қарзи 542,6 млрд сўмга етган. Унинг 430,7 млрд сўми аҳоли ҳиссасига тўғри келади, юридик шахсларнинг қарзи эса 111,8 млрд сўмни ташкил этади.
Қарздорликнинг энг катта қисми Тошкент шаҳрида қайд этилган — 92,9 млрд сўм. Андижон вилоятида қарз 74,1 млрд сўмни, Тошкент вилоятида 61,6 млрд сўмни, Фарғона вилоятида эса 57 млрд сўмни ташкил қилган.
Тўланмаган ҳисобварақларни ундириш мақсадида жорий йилда нотариал идоралар ва судларга 167 783 та ариза юборилган. Кўриб чиқиш натижаларига кўра, 114 305 та ижро хати ва суд буйруғи берилган. Уларнинг 110 563 таси Мажбурий ижро бюросига топширилган.
Қарзлар нотариус ёки суд орқали ундирилади
2027 йилдан сув таъминоти ва канализация хизматлари учун қарздорликни ундириш механизмини ўзгартириш режалаштирилмоқда. Қарз миқдорига қараб, тегишли жараёнлар нотариал идоралар ёки судлар орқали амалга оширилади.
Агар қарз миқдори 1 000 та базавий ҳисоблаш миқдоридан (БҲМ) ошмаса, у нотариус орқали ундирилади. Белгиланган чегарадан юқори қарздорлик масаласи эса судда кўриб чиқиш учун юборилади.
Агар истеъмолчи ижро ҳужжати расмийлаштирилганидан кейин ҳам ўз мажбуриятларини бажармаса, қонунчиликда белгиланган тартибда электр энергияси учун тўловни чеклаш имконияти назарда тутилган.
Бунда янги чора Ижтимоий ҳимоя ягона реестрига киритилган оилаларга нисбатан қўлланилмайди. Шунингдек, қарздорлик юзага келиши биланоқ чеклов жорий этилмайди: белгиланган тартибга мувофиқ, истеъмолчига қарзни тўлаш учун вақт берилади.
Соҳада тариф сиёсатини янгилаш режалаштирилмоқда
Кутилаётган ўзгаришлар Президентнинг 2026 йил 24 июлдаги ПФ-140-сон фармонида белгиланган вазифалар билан боғлиқ. Ҳужжатда тарифларни тартибга солиш тизимини такомиллаштириш, корхоналарнинг молиявий барқарорлигини мустаҳкамлаш ва хизматлар сифатини ошириш чоралари назарда тутилган.
Жумладан, энергетика ресурслари нархи ўзгарган ҳолларда тарифларни қайта кўриб чиқиш муддатларини қисқартириш режалаштирилган. Шунингдек, тарифлар бўйича қарорлар шаффофлигини ошириш, аҳолини олдиндан хабардор қилиш ҳамда маблағларни сув тармоқларини таъмирлаш ва модернизация қилишга йўналтириш кўзда тутилган.
Тарифларни тартибга солишнинг янги тизимига ўтиш нархларни тасдиқлашда ягона мезонларни қўллаш ва сув таъминоти корхоналарининг молиявий барқарорлигини ошириш имконини бериши кутилмоқда.
