Soliq qo‘mitasi markirovkalangan tovarlarni sotish qoidalarini tushuntirdi

Toshkent, O’zbekiston (UzDaily.uz) — O‘zbekiston Soliq qo‘mitasi chakana savdoda markirovkalangan tovarlarni realizatsiya qilishga qo‘yiladigan asosiy talablarni tushuntirdi. Ular tovarning kirim qilinganini tasdiqlovchi hujjatlar mavjud bo‘lishini, elektron hisobvaraq-fakturalarda markirovka kodlarini ko‘rsatishni, sotish vaqtida kodlarni skanerlashni va ularni kassa chekida aks ettirishni nazarda tutadi.

Markirovkalangan tovar savdo tashkilotiga uning xarid qilinganini tasdiqlovchi hujjatlar bilan birga kelib tushishi kerak. Xarid qilingan markirovkalangan mahsulot uchun elektron hisobvaraq-fakturada (EHF) tegishli markirovka kodlari ko‘rsatilishi lozim.

Suv va salqin ichimliklar ishlab chiqaruvchilari uchun EHFda markirovka kodlarini ko‘rsatish majburiyati 2027 yil 1 apreldan boshlanadi.

Majburiy markirovkalanishi lozim bo‘lgan barcha mahsulotlarda «Asl belgisi» axborot tizimi orqali olingan Data Matrix kodi bo‘lishi kerak. Tovar sotilayotganda ushbu kodni 2D-skaner yordamida skanerlash, kassa chekida aks ettirish va tovarni muomaladan chiqarish lozim.

2027 yil 1 yanvarga qadar chakana savdo subyektlari markirovka kodlarini o‘qish qurilmalarini xarid qilish bilan bog‘liq xarajatlar summasiga foyda solig‘i yoki aylanmadan olinadigan soliq summasini kamaytirishi mumkin. Ushbu imtiyoz miqdori har bir qurilma uchun to‘rtta bazaviy hisoblash miqdori bilan cheklangan. Tegishli norma 2024 yil 30 maydagi PQ-203-son qarorda nazarda tutilgan.

Mehmonxona xizmatlari va umumiy ovqatlanish xizmatlarini ko‘rsatuvchi tadbirkorlar uchun xarid qilingan alkogol ichimliklari, pivo va tamaki mahsulotlari, shuningdek, suv va salqin ichimliklar yakuniy isteʼmol uchun realizatsiya qilingan deb eʼtirof etiladi. Bu 2026 yil 26 maydagi PF-100-son farmon bilan belgilangan.

Foydalanilayotgan onlayn-NKM va kassa dasturlariga ham alohida talablar qo‘yiladi. Ular markirovka kodi skanerlanmagan yoki tizim takroriy kodni aniqlagan holatda chek berishni avtomatik bloklash mexanizmiga ega bo‘lishi kerak.

2026 yil 1 iyuldan markirovkalangan mahsulot sotilganda markirovka kodi onlayn-NKM chekida majburiy ravishda aks ettirilishi kerak. Bunda MXIK bo‘yicha kod bilan bog‘liq maʼlumotlar avtomatik shakllantirilishi lozim. Mazkur talab 2026 yil 23 yanvardagi Vazirlar Mahkamasining 23-son qarori bilan belgilangan.

Tovar belgilangan tartibda qaytarilganda, qaytarish cheki rasmiylashtirilganidan so‘ng markirovka kodi avtomatik ravishda muomalada qayta tiklanadi.

Suv va salqin ichimliklar uchun markirovka kodi shikastlangan holatlarda alohida tartib belgilangan. Ulgurji va chakana savdo korxonalari «Asl belgisi» axborot tizimi orqali vaqtinchalik kod olib, tovarni ushbu koddan foydalangan holda realizatsiya qilishi mumkin.

Soliq qo‘mitasi, shuningdek, yuqorida sanab o‘tilgan qoidalardan tashqari, ayrim faoliyat turlari va tovarlar toifalari uchun qonunchilikda belgilangan qo‘shimcha talablarga ham rioya qilish zarurligini eslatdi.

Raqamli markirovka masalalari bo‘yicha tezkor yordam olish uchun soliq to‘lovchilar soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti orqali «Raqamli markirovka bilan ishlash» servisi orqali vakolatli inspeksiyaga murojaat qilishlari mumkin.

Idora taʼkidlashicha, belgilangan talablarga rioya qilish markirovkalangan mahsulotlar harakatini to‘g‘ri hisobga olish, isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish, tovarlarning noqonuniy aylanmasining oldini olish va savdo operatsiyalarining shaffofligini taʼminlash uchun zarur.