Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда илмий ташкилотлар, олимлар ва улар фаолияти натижаларини ҳисобга олишнинг ягона рақамли тизими яратилади.
2026 йил 3 ноябрдан кучга кирган Вазирлар Маҳкамасининг 604-сон қарори тадқиқотчиларга умрбод сақланадиган Science ID идентификаторини бериш, илмий ютуқлар ҳисобини рақамлаштириш ва олимларни қўллаб-қувватлаш механизмларини такомиллаштиришни назарда тутади.
Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 31 октябрдаги 604-сон қарори илмий ва инновацион ташкилотлар учун ягона электрон муҳитни шакллантириш, тадқиқотлар натижаларини тизимлаштириш ҳамда бюрократик жараёнларни қисқартиришга қаратилган. Ҳужжатнинг асосий қоидалари Инновацион ривожланиш агентлиги томонидан ўтказилган матбуот анжуманида тушунтирилди.
Илмий ташкилотларнинг ягона реестри
Агентлик зиммасига илмий ва инновацион фаолият билан шуғулланувчи ташкилотларнинг ягона реестрини яратиш ва юритиш, шунингдек, илмий натижаларнинг электрон ҳисобини жорий этиш вазифаси юклатилди.
Бу борадаги ишлар босқичма-босқич амалга оширилади.
2027 йил 1 январга қадар reyestr.ilmiy.uz платформаси ишлаб чиқилади.
2027 йил 1 февралга қадар ташкилотлар фаолияти турлари белгиланади ҳамда давлат хизматлари марказлари ва my.gov.uz портали орқали рўйхатдан ўтиш хизмати йўлга қўйилади.
2027 йил 1 апрелга қадар Илмий ва инновацион ахборотнинг ягона электрон базаси жорий этилади.
Реестрга киритилган ташкилотлар Агентликнинг тегишли ахборот тизимларидан фойдаланиш имкониятига эга бўлади.
Science ID: бутун илмий фаолият давомида битта рақам
Science ID олимлар ва тадқиқотчилар учун ягона идентификаторга айланади. Тизим олий таълим муассасалари ўқитувчилари, илмий институтлар ходимлари, докторантлар, мустақил тадқиқотчилар ва инновациялар соҳаси мутахассисларини қамраб олади.
Идентификатор электрон тизимда автоматик шакллантирилади, бир марта берилади ва шахснинг бутун илмий фаолияти давомида сақланиб қолади. Бу ҳатто иш жойи ёки шахсий маълумотлари ўзгарган тақдирда ҳам амал қилади.
Олимлар ягона шахсий кабинет орқали Агентликнинг ахборот тизимларидан фойдаланишлари мумкин бўлади. Бу уларнинг илмий лойиҳалар, грантлар ва инновацион дастурлардаги иштироки ҳақидаги маълумотларни тизимлаштириш имконини беради.
Илмий фаоллиги юқори бўлган олимлар учун лавозим маошига нисбатан 10 фоизгача қўшимча ҳақ олиш имконияти ҳам назарда тутилган.
Олимларга қўшимча ҳақ қандай тайинланади?
Қарор билан Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 24 декабрдаги 1030-сон ҳужжатига ўзгартиришлар киритилди.
Эндиликда илмий даражага эга ходимлар қўшимча ҳақ олиш учун тасдиқловчи ҳужжатларни kutubxona.ilmiy.uz электрон кутубхонаси орқали тақдим этиши керак бўлади. Бунда илмий мақолалар, монографиялар, патентлар, дарсликлар, илмий лойиҳалардаги иштирок ҳамда тадқиқот натижаларини амалиётга жорий этиш ҳолатлари ҳисобга олинади.
Текширилган маълумотлар асосида электрон маълумотнома шакллантирилади ва у Ягона электрон базада сақланади. Ташкилотларнинг ишчи комиссиялари ва коллегиал органлари тўлов тайинлаш масаласини кўриб чиқишда ушбу маълумотномадан фойдаланади.
Агентлик таъкидлашича, тизим қўшимча ҳақни автоматик равишда тайинламайди. У маълумотларни текшириш ва тизимлаштириш учун мўлжалланган. Ходимнинг шахсий ҳиссаси ва белгиланган мезонларни ҳисобга олган ҳолда якуний қарорни ташкилотнинг ишчи комиссияси қабул қилади.
Хорижий стажировкалар: янги талаблар
Ёш олимларни қисқа муддатли стажировкаларга хорижга юбориш тартиби ҳам ўзгаради.
Эндиликда қабул қилувчи ташкилотлар халқаро рейтинг талабларига жавоб бериши керак бўлади.
Университетлар QS, THE ёки ARWU рейтингларининг топ-500 талигига кирган бўлиши лозим.
Илмий ташкилотлар ва марказлар эса AD Scientific Index рейтингида топ-1000 таликдан жой олиши керак.
Бундан ташқари, танловларда иштирок этиш шартлари ҳам аниқлаштирилди. Номзодлар 20 ёшдан катта ва 40 ёшдан кичик бўлиши лозим. Бир вақтнинг ўзида фақат битта танловда иштирок этишга рухсат берилади.
Стажировка якунлари бўйича илмий ҳисоботлар махсус экспертлар гуруҳи томонидан баҳоланади. Ушбу гуруҳ дастурда белгиланган мақсад ва вазифаларнинг бажарилишини текширади.
Бошқа дастурлар
Ўзгаришлар «Академик мобиллик» дастури ва «Келажак олими» танловига ҳам тааллуқли бўлади. Уларни ташкил этиш, ўтказиш, молиялаштириш ва мониторинг қилиш жараёнларини рақамлаштириш кўзда тутилган.
Олимлар учун қандай ўзгаришлар бўлади?
604-сон қарор илмий ва инновацион фаолиятни бошқаришнинг ягона рақамли тизимига ўтишни назарда тутади.
Илмий ташкилотлар умумий Реестрда рўйхатдан ўтказилади, тадқиқотчиларга доимий Science ID идентификаторлари берилади, илмий ишлар натижалари ва қўшимча ҳақ тайинлаш учун зарур ҳужжатлар электрон шаклда ҳисобга олинади.
Кутилишича, ушбу янгиликлар илмий кадрлар ва ташкилотлар ҳақидаги маълумотларни тизимлаштириш, давлат томонидан қўллаб-қувватлаш жараёнларининг шаффофлигини ошириш ҳамда олимларнинг давлат ахборот тизимлари билан ўзаро ҳамкорлигини соддалаштириш имконини беради.