Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Халқаро табиатни муҳофаза қилиш иттифоқи (IUCN) Қашқадарё ва Хоразм вилоятлари, шунингдек, Қорақалпоғистон Республикасида ерлар ва экотизимларни тиклаш имкониятларини баҳолаш ишларини якунлади.
Тадқиқот натижалари экологик шароитлар ва маҳаллий аҳоли эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда устувор ҳудудларни белгилаш ҳамда ландшафтларни тиклаш бўйича амалий чора-тадбирларни ишлаб чиқишга ёрдам беради.
Ишлар озиқ-овқат тизимларини ўзгартириш, ердан фойдаланишни такомиллаштириш ва деградацияга учраган ерларни тиклашга қаратилган FOLUR-Uzbekistan лойиҳаси доирасида амалга оширилди. Лойиҳа Глобал экологик жамғарма (GEF) томонидан молиялаштирилади ва БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО) томонидан миллий муассасалар ҳамда халқаро ҳамкорлар билан биргаликда амалга оширилади.
Баҳолаш жараёнида IUCN Жаҳон ресурслари институти (WRI) билан ҳамкорликда ишлаб чиқилган ландшафтларни тиклаш имкониятларини баҳолаш (ROAM) методологиясини қўллади. Ушбу методология маконга оид ва илмий таҳлил, дала кузатувлари, иқтисодий омиллар ҳамда маҳаллий жамоаларнинг билимларини бирлаштиради.
Тадқиқот давомида ерлар ва экотизимлар ҳолатига таъсир кўрсатаётган бир қатор муаммолар аниқланди. Улар қаторига тупроқ эрозияси, яйловларнинг деградацияси, сув танқислиги, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ва биохилма-хилликка тушаётган босим, шунингдек, қишлоқ аҳолисининг тирикчилик манбаларига таҳдид солувчи хавфлар киради.
Ишлар давомида мутахассислар дала тадқиқотлари, минтақавий семинарлар ва маслаҳатлашувлар ўтказди. Уларда фермерлар, чорвадорлар, маҳаллий аҳоли, ўрмон хўжалиги ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар ходимлари, давлат органлари вакиллари ҳамда бошқа манфаатдор томонлар иштирок этди.
Маҳаллий жамоаларнинг иштироки биринчи навбатда эътибор қаратилиши лозим бўлган ҳудудларни аниқлаш, тиклаш бўйича таклифлар ишлаб чиқиш ва тадқиқот хулосаларини аҳолининг амалий тажрибаси асосида текшириш имконини берди.
Якунланган ROAM ҳисоботи ерларни тиклаш ва табиатга асосланган ечимларни жорий этиш бўйича аниқ лойиҳаларни ишлаб чиқиш ҳамда амалга ошириш учун асос бўлиб хизмат қилади. Шунингдек, учта ҳудуднинг ҳар бири учун асосий экологик муаммолар, тиклашнинг эҳтимолий чоралари ва кутилаётган натижаларни акс эттирувчи алоҳида инфографикалар тайёрланди.
Ушбу материаллар давлат муассасалари, лойиҳа ҳамкорлари, муҳофаза этиладиган ҳудудлар раҳбарлари, маҳаллий жамоалар ва хусусий секторнинг эҳтимолий вакиллари ўртасида кейинги муҳокамаларни ўтказиш учун мўлжалланган.
Деградацияга учраган ерларни тиклаш экотизимларни мустаҳкамлаш, қишлоқ хўжалиги ландшафтларининг барқарорлигини ошириш ва сув танқислиги ҳамда иқлим ўзгариши шароитида маҳаллий аҳолининг даромад манбаларини қўллаб-қувватлашга ёрдам бериши кутилмоқда.
