Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон халқаро World Justice Project (WJP) ташкилоти томонидан тайёрланган 2026 йилги Қонун устуворлиги индексида 143 та давлат орасида 79-ўринни эгаллади. Мамлакат 0 дан 1 гача бўлган шкалада 0,50 балл тўплади. Бунда юқори кўрсаткич қонун устуворлиги тамойилларига риоя этиш даражаси юқорилигини англатади.
Умумий рейтингда Ўзбекистон 78-ўринни эгаллаган Венгрия ва 80-поғонадан жой олган Таиланд оралиғида қайд этилди.
Ўзбекистон билан бир хил — 0,50 баллни Гайана ва Вьетнам ҳам тўплади. Улар мос равишда 81 ва 82-ўринларни эгаллади.
WJP Ўзбекистонни Шарқий Европа ва Марказий Осиё минтақасига, шунингдек, даромади ўртачадан паст бўлган мамлакатлар гуруҳига киритган. Умумий кўрсаткич бўйича республика 0,52 балл тўплаган Панама ва Тринидад ва Тобаго, шунингдек, 0,51 балл олган Шри-Ланка, Индонезия ва Бразилиядан ортда қолди. Айни пайтда Ўзбекистон Ҳиндистон, Украина, Тунис, Марокаш ва Албания каби кўрсаткичлари 0,48–0,49 баллни ташкил этган мамлакатлардан юқори ўринни эгаллади.
Ўзбекистон энг юқори натижани «Тартиб ва хавфсизлик» омили бўйича қайд этди — 0,90 балл ва жаҳонда 15-ўрин.
Ушбу кўрсаткич жиноятчилик даражаси, фуқаролик низоларининг мавжудлиги ва низоларни ҳал этишда зўравонликдан фойдаланиш ҳолатларини қамраб олади.
Шу билан бирга, давлат органларининг ҳисобдорлиги ва фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш билан боғлиқ бир қатор кўрсаткичлар бўйича мамлакатнинг ўрни анча паст. «Ҳукумат ваколатларининг чекланганлиги» омили бўйича республика 0,37 балл тўплаб, 115-ўринни эгаллади.
Давлат органлари фаолиятининг шаффофлиги, ахборотдан фойдаланиш имконияти ва фуқароларнинг қарорлар қабул қилишдаги иштирокини баҳоловчи «Очиқ ҳукумат» мезони бўйича натижа 0,36 баллни ташкил этди. Бу кўрсаткич Ўзбекистон учун индекснинг саккизта омили орасида энг паст натижа бўлиб, мамлакат 120-ўриндан жой олди.
«Асосий ҳуқуқлар» тоифасида Ўзбекистон 0,43 балл тўплаб, 109-ўринни эгаллади. Ушбу кўрсаткич фундаментал ҳуқуқ ва эркинликларга риоя этилишини баҳолайди.
«Коррупциянинг йўқлиги» омили бўйича мамлакат 0,48 балл билан 65-ўринни қайд этди. «Фуқаролик одил судлови» тоифасида натижа 0,52 балл ва 73-ўринни, «Жиноий одил судлов» бўйича эса 0,46 балл ва 67-ўринни ташкил қилди.
Норматив талабларни қўллаш ва уларга риоя этилишини акс эттирувчи «Тартибга солиш талабларининг ижросини таъминлаш» мезони бўйича Ўзбекистон 0,46 балл билан 90-ўринни эгаллади.
Шундай қилиб, индекс натижалари жамоат хавфсизлиги бўйича баҳолар билан давлат ваколатларини чеклаш, ҳукумат очиқлиги ва асосий ҳуқуқларга оид кўрсаткичлар ўртасида сезиларли фарқ борлигини кўрсатмоқда.
Ўзбекистоннинг энг юқори ва энг паст баллари ўртасидаги фарқ 0,54 пунктни ташкил этади. Ушбу икки омил бўйича мамлакатнинг рейтингдаги ўринлари ўртасида эса 105 поғоналик тафовут мавжуд.
WJP Қонун устуворлиги индекси мамлакатларни аҳоли, ҳуқуқшунос мутахассислар ва экспертлар ўртасида ўтказилган сўровлар асосида саккизта йўналиш бўйича баҳолайди.
2026 йилги ҳисоботда 143 та давлат ва юрисдикция қамраб олинган.
