Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 30 октябрь куни Анқара шаҳрида «Туркий аср: тилда, фикрда ва амалда бирлик» шиори остида ўтказилган Туркий давлатлар ташкилотининг (ТДТ) 13-саммитида иштирок этди.
Тадбирда Туркия Президенти Режеп Таййип Эрдоған, Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаев, Қирғизистон Президенти Садир Жапаров, Туркманистон Президенти Сердар Бердимуҳамедов, Озарбайжон ташқи ишлар вазири Жейҳун Байрамов ва ТДТ бош котиби Кубаничбек Омуралиев қатнашди.
Саммитда сўзга чиққан Мирзиёев халқаро муносабатлардаги ўзгаришлар, геосиёсий рақобатнинг кучайиши ва давом этаётган қуролли можаролар шароитида ташкилотни ўзаро ишонч ва амалий шериклик майдони сифатида мустаҳкамлаш зарурлигини таъкидлади.
Ўзбекистон раҳбари бирлашмага аъзо давлатлар ўртасидаги иқтисодий, транспорт, ҳуқуқий ва гуманитар ҳамкорликни кенгайтиришга қаратилган қатор ташаббусларни илгари сурди.
Жумладан, у учинчи давлатлар билан «ТДТ плюс» форматида ҳамкорликни йўлга қўйишни таклиф қилди. Ушбу формат тармоқ вазирлари учрашувларини ўтказишни назарда тутади. Президентнинг таъкидлашича, бундай мулоқотлар савдо, транспорт, инвестициялар ва бошқа устувор соҳаларда аниқ қўшма лойиҳаларни тайёрлашга йўналтирилиши лозим.
Асосий ташаббуслардан бири «Туркий дунё — 100» дастури бўлди. Ушбу дастур доирасида 100 та қўшма инвестициявий ва саноат лойиҳасини амалга ошириш кўзда тутилган.
Устувор йўналишлар сифатида камёб ва стратегик минералларни қайта ишлаш, яшил энергетика ускуналари ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш ҳамда юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқариш белгиланди.
Лойиҳаларни молиялаштириш учун Туркий инвестиция фонди ва халқаро молия институтлари ресурсларини жалб этиш таклиф қилинди.
Тадбиркорлар манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида Мирзиёев тижорат ишлари бўйича ўзаро ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш тўғрисида кўп томонлама шартнома ишлаб чиқиш ташаббусини илгари сурди.
Ҳужжат суд қарорларини ўзаро тан олиш ва ижро этиш учун ҳуқуқий асос яратиши керак. Шунингдек, ҳуқуқий ёрдам кўрсатиш бўйича сўровлар ва тегишли ҳужжатлар алмашинуви учун рақамли платформа ташкил этиш таклиф қилинди.
Президент транспорт инфратузилмасини ривожлантиришга ҳам алоҳида эътибор қаратди. У Ўрта коридор ва у билан боғлиқ транспорт йўналишларини ягона иқтисодий тизимга бирлаштириш мақсадида Туркий давлатларнинг қўшма бошқарув асосида фаолият юритадиган логистика мажмуалари тармоғини ташкил этишни таклиф қилди.
Туризм соҳасида Ўзбекистон раҳбари бирлашмага аъзо давлатларнинг тарихий шаҳарлари, табиий диққатга сазовор жойлари ва маданий меросини биргаликда тарғиб қиладиган Туркий туризм альянсини тузиш ташаббусини илгари сурди.
Бундан ташқари, фуқароларнинг ўзаро сафарларини соддалаштириш, жумладан, чегарадан ўтишда ID-карталардан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш бўйича кўп томонлама келишув тайёрлаш таклиф этилди.
Таълим соҳасидаги ҳамкорлик доирасида Ўзбекистон «Янги Ўзбекистон» стипендия дастури бўйича туркий давлатлар вакилларига ҳар йили 200 та грант ажратишга тайёрлигини билдирди.
Мирзиёев, шунингдек, 2027 йилни ТДТ доирасида Табиатни муҳофаза қилиш йили деб эълонлаш ташаббусини қўллаб-қувватлади. У барча туркий халқлар вакиллари учун тушунарли бўлган сўзларни қамраб олувчи «Умумтуркий сўзлар луғати»ни яратишни таклиф қилди.
Саммит давомида Ўзбекистон Президенти ташкилотга аъзо давлатларга республика вакили Мирвоҳид Азимов номзодини ТДТ бош котиби лавозимига қўллаб-қувватлагани учун миннатдорлик билдирди. Шунингдек, Ўзбекистон 2027 йилда ташкилотнинг навбатдаги саммитини қабул қилишга тайёрлигини маълум қилди.
Учрашув якунида Анқара декларацияси ҳамда ТДТга аъзо давлатлар ўртасидаги ҳамкорликни янада ривожлантиришга қаратилган қатор ҳужжатлар қабул қилинди.
