Ўзбекистонда мулк битимлари назорати кучайтирилди

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамаси айрим турдаги товарлар ва мол-мулк учун солиқ базасини уларнинг бозор қиймати асосида ҳисоблашнинг янги тартибини тасдиқлади. 18 май куни қабул қилинган тегишли қарор миллий ҳуқуқий база — Lex.uz сайтида эълон қилинди. Ҳужжат битим нархи бозор даражасидан сезиларли даражада фарқ қилган ҳолларда солиқ мажбуриятларини тузатиш механизмини жорий этади.

Ҳужжатни қабул қилишга Tax Code of Uzbekistanнинг 248-моддаси асос бўлган. Унга кўра, товарлар ёки хизматлар бозор нархидан сезиларли даражада фарқ қилувчи баҳоларда сотилганда солиқ органлари солиқ базасини қайта кўриб чиқиш ҳуқуқига эга. Янги тартиб кўчмас мулк объектлари ва ёғоч маҳсулотларига татбиқ этилади.

Қарорга мувофиқ, ҳужжатларда кўрсатилган нарх ўхшаш товарнинг ўртача бозор қийматидан 20 фоиздан ортиқ паст бўлган ҳолларда солиқ базасига тузатиш киритилади. Ҳисоб-китобда таққосланадиган товарлар бўйича битим нархлари ҳақидаги маълумотлардан фойдаланилади. Бунда етказиб бериш шартлари, битим амалга оширилган ҳудуд ва қийматга таъсир қилувчи бошқа омиллар инобатга олинади.

Маълумот манбалари сифатида солиқ органлари ягона нотариал тизим маълумотлари, божхона ахборотлари, биржа котировкалари, давлат харидлари ва аукцион платформалари маълумотлари, сотувчилар прейскурантлари, оммавий ахборот воситалари ва интернет ресурслари маълумотлари, шунингдек, банкларнинг мол-мулк гаров қиймати бўйича маълумотларидан фойдаланиши мумкин. Қўшимча равишда, кадастр бўйича ваколатли орган томонидан ўтказилган бозор баҳолаш натижалари ҳам қўлланилиши мумкин.

Биржа ёки электрон савдо майдончалари орқали сотиладиган товарлар учун бозор қиймати битим санасидаги ўхшаш товарлар котировкалари асосида белгиланади. Агар бундай маълумотлар мавжуд бўлмаса, ўхшаш товарлар нархларидан фойдаланилади. Бозор қиймати билан шартнома қиймати ўртасида фарқ аниқланган тақдирда, солиқ базаси ушбу фарқ суммасини битим ҳажмига кўпайтириш орқали оширилади.

Қарорга мувофиқ, қўшимча ҳисобланган солиқ суммалари учун молиявий жарималар қўлланилмайди. Шу билан бирга, қўшимча ҳисобланган QQS солиқ текширувлари натижасида аниқланган ҳолатлардан ташқари, чегириб ташланадиган харажат сифатида ҳисобга олиниши мумкин.

Янги тартиб трансферт нархлаш қоидаларига тушадиган битимлар, давлат томонидан тартибга солинадиган тарифлар асосидаги операциялар, табиий монополия товарлари, президент ва ҳукумат қарорлари билан белгиланган имтиёзли нархлардаги сотувлар, шунингдек, биржа савдолари орқали амалга оширилган битимларга нисбатан қўлланилмайди.