Ўзбекистон авиаюк ташиш бўйича 2019 йилдан бери Марказий Осиёда энг катта ўсишни кўрсатди — IATA

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси (IATA) таҳлилий ҳисоботига кўра, Ўзбекистон 2019–2024 йиллар оралиғида Марказий Осиё мамлакатлари орасида авиаюк ташиш ҳажмининг энг юқори ўсишини қайд этди. Мазкур даврда юк ташиш ҳажми 182 фоизга ошган.

Шу давр мобайнида бутун минтақа бўйича жами ҳаво юк ташиш ҳажми икки баравардан кўпроққа кўпайган. Таqqослаш учун, дунёдаги энг йирик авиаюк хаби ҳисобланган Гонконгда ушбу кўрсаткич деярли ўзгаришсиз қолган, Европанинг асосий юк маркази бўлган Франкфуртда эса юк ҳажми тахминан 5 фоизга қисқарган.

Мутлақ кўрсаткичлар бўйича етакчиликни Қозоғистон сақлаб қолмоқда. Мамлакатда кирувчи, чиқувчи ва тўғридан-тўғри транзит юклар умумий ҳажми 2019 йилга нисбатан 149 фоизга ошган. Ўзбекистон эса 182 фоизлик ўсиш билан Қирғизистонни ортда қолдирди. IATA бу натижани инфратузилмага киритилган сармоялар билан боғлайди.

Ўсишнинг асосий ҳаракатлантирувчи омили ҳанузгача тўғридан-тўғри транзит бўлиб қолмоқда. Бунда юклар минтақа аэропортлари орқали божхона расмийлаштирувисиз ўтади ва бу жараён тарихан Анкориджда қўлланган техник қўниш моделига ўхшайди. Бундай трафик улуши минтақадаги умумий юк ҳажмининг 59 фоизидан тахминан 65 фоизигача ошган.

Халқаро кирувчи ва чиқувчи юк оқимлари ҳам ўсган, гарчи кирувчи юклар ҳажми ҳануз чиқувчи оқимдан анча юқори бўлса-да. Шу билан бирга, 2024 йилда чиқувчи юклар ҳажмининг кескин ортиши, IATA баҳосига кўра, минтақанинг оддий техник тўхташ нуқтаси доирасидан чиқиб, Европа ва Хитой ўртасидаги йўналишларда фаол консолидация маркази вазифасини бажара бошлаганини кўрсатади.

Қатор мамлакатлар ҳаво ҳудудидаги чекловлар фонида авиаташувчилар ўз маршрут тармоқларини қайта шакллантирмоқда ва Марказий Осиё бу жараёндан бевосита фойда кўрмоқда. Минтақанинг Гонконгга нисбатан улуши беш йил ичида тахминан ўндан бир қисмдан қарийб бешдан бир қисмгача ошган. Франкфуртга нисбатан эса бу кўрсаткич бешдан бир қисмдан кам даражадан иккидан беш қисмдан ортиқ даражага етган.

Шу билан бирга, IATA тўғридан-тўғри транзит маҳаллий иқтисодиёт учун чекланган иқтисодий самара беришини таъкидлайди. Кирувчи, чиқувчи ва уланма юк оқимларининг барқарор ўсиши вақт ўтиши билан аэропорт экотизимларини ҳамда минтақанинг логистика салоҳиятини мустаҳкамлайди.