Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев 21 октябрь куни нишонланадиган Ўзбек тили байрами муносабати билан мамлакат халқи, хориждаги ватандошлар ва ўзбек тилининг барча дўстларини табриклади. Табрикда давлат раҳбари давлат тилини таълим, илм-фан, давлат бошқаруви ва рақамли муҳитда ривожлантириш бўйича вазифаларни белгилаб берди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Президенти матбуот хизмати хабар берди.
Президент она тилини дунёдаги энг қадимий ва бой тиллардан бири, аждодлардан қолган буюк мерос деб атади. Унинг сўзларига кўра, илгари сурилган «Ўз» — «ўзга эмас, ўзимизга тегишли» ғояси тилга ҳам тааллуқли бўлиб, у дунё билан эркин мулоқот қилиш, замонавий билимларни ўзлаштириш ва халқ маънавиятини юксалтириш учун янги куч бағишлайди.
Мирзиёев мамлакатда қорақалпоқ ва бошқа тилларни қўллаб-қувватлаш ҳамда ўзбек тилини ўрганиш учун қулай шароитлар яратиш бўйича ишлар ўзаро узвий боғлиқ ҳолда олиб борилаётганини таъкидлади. «Давлат тилини билиш, шубҳасиз, инсон олдида янги билим ва имкониятлар эшигини очади, умумий бугунимиз ва келажагимизга дахлдорлик ҳиссини кучайтиради», — деди у. Шунингдек, ўзбек тилини яқинда ўрганишни бошлаганларга хайрихоҳлик билан муносабатда бўлишга чақирди.
Давлат раҳбари ватандошларни жаҳон дурдоналари билан таништирадиган ва ўзбек тилидаги асарларни бошқа халқларга етказадиган таржима соҳасига алоҳида ўрин ажратди. У мисол тариқасида Оксфорд университетидаги «Ўзбекшунослик дастури»ни келтирди.
Президент, шунингдек, хорижда ўзбек тилидан дарс берадиган ўқитувчиларни рағбатлантириш, тадқиқотчилар ва талабаларни сифатли адабиётлар ҳамда ўқув ресурслари билан таъминлаш зарурлигини таъкидлади.
Мирзиёевнинг сўзларига кўра, таълим соҳасида асосий эътибор ўқувчиларнинг ўқиш, тушуниш, фикрларини баён қилиш ва саводли ёзиш кўникмаларига қаратилиши лозим. Дарсликлар ва ўқитиш методикаларини янгилашда ўзбек тилини она тили сифатида ўрганиш билан давлат тили сифатида ўрганиш ўртасидаги фарқни ҳисобга олиш зарур.
Президент давлат муассасаларини намуна кўрсатишга чақирди: қонунлар, қарорлар, йўриқномалар ва мурожаатларга жавоблар саводли, равон ва тушунарли тарзда ёзилиши керак. «Фуқаро ўз ҳуқуқлари ёки мажбуриятларини тушунишда ортиқча қийинчиликларга дуч келмаслиги керак», — деди у.
Давлат раҳбари долзарб вазифалар қаторида замонавий илмий манбалардан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш ва тадқиқотлар натижаларини ўзбек тилида нашр этишни ҳам қайд этди.
Тиббиёт, муҳандислик, иқтисодиёт ва бошқа соҳаларда ишончли адабиётлар, сифатли таржималар ва электрон ресурсларга эҳтиёж катта. Атама танлашда аниқлик, тушунарлилик ва халқаро илмий меъёрларга мувофиқликни таъминлаш муҳим.
Мирзиёев ўзбек тилидан рақамли муҳитда фойдаланиш масаласига алоҳида тўхталди. Бунинг учун сифатли матнлар ва нутқ намуналарини тўплаш, электрон луғатлар, таржима ва таҳрирлаш воситалари, шунингдек, оғзаки нутқни матнга ва матнни аудиога айлантириш технологияларини ривожлантириш зарур.
Ушбу технологияларни ишлаб чиқишда муаллифлик ҳуқуқи ва шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш меъёрларига риоя этиш, шунингдек, ногиронлиги бўлган шахслар учун фойдаланиш имкониятини таъминлаш лозим. Президентнинг таъкидлашича, давлат тилидаги контент билан ишлайдиган сунъий интеллект технологияларининг сифати уларнинг инсонга қанчалик аниқ ва фойдали ёрдам бера олиши билан баҳоланади.
Ёзув ва имло масалаларида Президентнинг фикрича, ўқиш, ёзиш ва ахборотдан фойдаланиш қулайлиги асосий мезонлар бўлиши керак.
Бу соҳадаги қарорлар илмий асосларга, жамият билан мулоқотга ва турли авлодларнинг эҳтиёжларини ҳисобга олган ҳолда амалий тайёргарликка таяниши лозим.
Мирзиёев ўзбек тилини ривожлантириш устида ишлаётган олимлар, ўқитувчилар, таржимонлар, адабиёт намояндалари, журналистлар, нашриёт ходимлари ва IT-мутахассисларга, шунингдек, ўзбек тилини ўрганаётган ватандошлар ва хорижликларга миннатдорлик билдирди.
