Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий марказ ва Пекин университети илмий ҳамкорликни кенгайтирмоқда

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий марказида Марказ директори биринчи ўринбосари Мирзатилла Тиллабоевнинг Марказий Осиё тадқиқотлари маркази директори, Мамлакатлар ва минтақалар бўйича тадқиқотлар институти декани ўринбосари, Хорижий тиллар мактаби доценти Ши Юэ бошчилигидаги Пекин университети делегацияси билан учрашуви бўлиб ўтди.

12 июнь куни ўтказилган ушбу учрашув Пекин университети Мамлакатлар ва минтақалар бўйича тадқиқотлар институтининг расмий мурожаатига биноан ташкил этилди. Пекин университетининг 7 нафар вакилидан иборат делегация ташрифи 2026 йил 10–22 июнь кунлари Тошкент, Самарқанд, Бухоро ва Хива шаҳарларида амалга оширилаётган “Ипак йўли: ўтмиш ва бугун” номли дала тадқиқоти лойиҳаси доирасида бўлиб ўтди. Лойиҳа “Хитой ва Ўзбекистон ўртасидаги иқтисодий ҳамкорлик ва цивилизацияларнинг ўзаро бойиши” мавзусига бағишланган.

Суҳбат давомида Хитой томонига Янги Ўзбекистон ислоҳотлар стратегиясининг асосий йўналишлари, жумладан, ҳуқуқий модернизация, инсон ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш, камбағалликни қисқартириш ҳамда барқарор ривожланиш борасидаги тажриба ҳақида маълумот тақдим этилди.

Хитой томони Ўзбекистоннинг инсон ҳуқуқлари бўйича миллий стратегияларни ишлаб чиқиш, камбағалликни қисқартириш, “Бир макон, бир йўл” ташаббуси доирасида Ўзбекистон-Хитой муносабатларини ривожлантириш соҳасидаги тажрибасига алоҳида қизиқиш билдирди.

Пекин университети вакиллари камбағалликни қисқартириш соҳасида кўрилаётган чора-тадбирларни алоҳида қайд этдилар. Бу ўринда, жумладан, эҳтиёжманд оилаларни ижтимоий қўллаб-қувватлашнинг манзилли тизимини жорий этиш, маҳаллаларда бандликни ошириш ва тадбиркорликни ривожлантириш дастурларини амалга ошириш, аҳолининг таълим, соғлиқни сақлаш ва базавий инфратузилмадан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш, шунингдек, жамиятда конфессиялараро тинчлик ва тотувликни таъминлаш масалалари ҳақида сўз бормоқда.

Хитой томонининг фикрича, Ўзбекистонда камбағалликни қисқартириш масалалари “Ўзбекистон – 2030” стратегиясининг устувор йўналишларидан бири сифатида белгиланган ва инсоннинг ижтимоий-иқтисодий ҳуқуқларини таъминлаш билан узвий боғлиқликда кўриб чиқилади. Хитойлик тадқиқотчилар бу тажриба Хитойнинг камбағалликни мақсадли бартараф этиш амалиётига ҳамоҳанг эканини таъкидлаб, икки мамлакатнинг камбағалликка қарши кураш моделларини қиёсий таҳлил қилишга бағишланган қўшма тадқиқотлар ўтказишдан манфаатдор эканликларини билдирдилар.

Ўзбекистоннинг очиқ ва конструктив ташқи сиёсати туфайли минтақа яхши қўшничилик, ишонч ва шериклик маконига айлангани, Марказий Осиё давлатлари раҳбарларининг маслаҳатлашув учрашувларининг мунтазам механизми йўлга қўйилгани, савдо-иқтисодий, транспорт-коммуникация ва маданий-гуманитар алоқалар изчил мустаҳкамланиб бораётгани алоҳида таъкидланди.

Хитой томони Тошкент шаҳрида бўлиб ўтган “Хитой – Марказий Осиё” инсон ҳуқуқларини ривожлантириш бўйича тўртинчи Форумга юқори баҳо берди. Жорий йил 13–14 май кунлари Тошкентда бўлиб ўтган Форумнинг инсон ҳуқуқлари, тараққиёт ва цивилизацияларнинг ўзаро бойиши масалалари бўйича тенг ҳуқуқли мулоқот майдони сифатида тутган алоҳида аҳамияти қайд этилди.

Ши Юэнинг фикрича, Форум Ўзбекистон-Хитой академик ҳамжамиятининг инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш кун тартиби моҳиятини англашдаги етуклиги ва мустақиллигини яққол намоён этди. Тадбирнинг Ўзбекистон заминида ўтказилишига эса хитойлик олимлар томонидан мамлакатнинг инсон ҳуқуқлари бўйича минтақавий ёндашувини шакллантиришдаги етакчи ролининг исботи сифатида қаралмоқда.

Пекинда бўлиб ўтаётган Инсон ҳуқуқлари соҳасидаги глобал бошқарув форуми доирасида Хитойнинг 2026–2030 йилларга мўлжалланган Инсон ҳуқуқлари бўйича бешинчи Миллий ҳаракатлар режаси тақдим этилгани таъкидланди. Ушбу режа барча тоифадаги ҳуқуқларни: иқтисодий, ижтимоий, маданий, фуқаролик ва сиёсий ҳуқуқларни ҳар томонлама ривожлантиришни қамраб олади. Ривожланиш ҳуқуқи асосий устувор йўналиш деб тан олинган. Мазкур стратегия умумий фаровонликка эришиш учун имкониятлардан тенг фойдаланиш ва неъматларни адолатли тақсимлашни таъминлаш мақсадида тараққиёт орқали ҳуқуқларни илгари суришга асосланади. Ҳужжатда таълим, тадқиқотлар, глобал бошқарув, экологик ҳуқуқлар ва ҳимоянинг янги соҳаларига алоҳида эътибор қаратилган.

Делегация раҳбари Миллий марказнинг инсон ҳуқуқларини илмий ўрганиш ва амалий ҳимоя қилиш соҳасида тўплаган тажрибасини юқори баҳолаб, Ўзбекистоннинг ҳуқуқий модернизацияга тизимли ёндашуви инсон қадри ва манфаатларига йўналтирилган ислоҳотларнинг ўзига хос ва самарали модели сифатида Хитой академик ҳамжамиятида чинакам қизиқиш уйғотаётганини қайд этди. Ши Юэ Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий марказ томонидан тайёрланган “Замонавий Хитой ва Янги Ўзбекистон: инсон ҳуқуқлари, тараққиёт ва стратегик шериклик” нашри қиёсий ҳуқуқшуносликка қўшилган яна бир ҳисса бўлиб, келгусидаги қўшма тадқиқотларга замин яратишини алоҳида таъкидлади.

Пекин университети делегацияси Миллий марказ билан бир қатор устувор йўналишларда, хусусан, “Инсон ҳуқуқлари уйи” ахборот-ресурс маркази учун Пекин университетининг илмий материалларини тақдим этиш, Инсон ҳуқуқлари бўйича бешинчи Самарқанд форуми ишида иштирок этиш бўйича узоқ муддатли ва ўзаро манфаатли ҳамкорликни ривожлантиришга тайёрлигини билдирди. Шунингдек, Инсон ҳуқуқлари бўйича миллий марказ вакиллари жорий йилнинг ноябрь ойида бўлиб ўтадиган Пекин форуми доирасида Пекин университетига ташриф буюришга таклиф қилинди.