Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда хавфсиз ва ўзаро ҳурматга асосланган меҳнат муҳити дастури жорий этилмоқда. Президент Шавкат Мирзиёев 21 сентябрь куни «Меҳнат соҳасида хавфсиз ва ҳурматга асосланган иш муҳитини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорни имзолади.
Ҳужжатга кўра, тегишли дастур давлат органлари ва ташкилотларида, шунингдек, давлат иштирокидаги компанияларда босқичма-босқич жорий этилади. Бу ҳақда Адлия вазирлиги матбуот хизмати хабар берди.
Дастур устав капиталида давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган юридик шахсларга, шунингдек, устав капиталида бундай юридик шахсларнинг улуши камида 50 фоизни ташкил этадиган компанияларга татбиқ этилади.
2026 йил 1 декабрга қадар Бошқарув самарадорлиги агентлигининг ахборот тизимларида давлат органлари ва ташкилотлари учун «Хавфсиз ва ҳурматга асосланган иш муҳити» портали ишга туширилиши керак.
Портал орқали ходимлар тазйиқ ва зўравонлик ҳолатлари бўйича онлайн мурожаат юбориши мумкин бўлади. Агар шикоят портал билан ишлаш учун масъул ходим, унинг бевосита раҳбари ёки давлат органи ёхуд ташкилоти мансабдор шахсига тааллуқли бўлса, мурожаат автоматик равишда юқори турувчи органга юборилади.
Платформада мурожаатларни текшириш, далилларни тўплаш, хулосалар тайёрлаш, ахборот алмашиш ва тегишли ҳолатлар бўйича мулоқот олиб бориш ҳам амалга оширилади.
Текширувлар, уларнинг натижалари, кўрилган чоралар ва кейинги ўзгаришлар ҳақидаги маълумотлар тизимда сақланиши керак. Ҳужжатда ушбу маълумотларни йўқ қилишга йўл қўйилмаслиги белгиланган.
Агар мурожаатда маъмурий ҳуқуқбузарлик ёки жиноят аломатлари аниқланса, у ягона диспетчерлик хизмати «112» орқали ваколатли органга юборилиши керак.
Бошқарув самарадорлиги агентлиги портал орқали дастур қоидаларига риоя этилишини назорат қилади. Қоидабузарликлар аниқланган тақдирда, идора уларни бартараф этиш бўйича кўриб чиқилиши мажбурий бўлган тақдимномалар киритиши мумкин.
Давлат органлари ва ташкилотларининг меҳнат жамоаларига ички меҳнат тартиби қоидаларида жинсий ёки жисмоний зўравонлик, шунингдек, жинсий шилқимлик меҳнат мажбуриятларини бир марта қўпол равишда бузиш сифатида баҳоланиши мумкинлигини белгилаш тавсия этилган.
Ходим томонидан ёки унга нисбатан тазйиқ ўтказиш, психологик босим ва камситиш, шунингдек, мурожаат қилгани учун таъқиб қилиш меҳнат интизомини бузиш сифатида баҳоланиши тавсия этилган.
Меҳнат кодексига кўра, меҳнат интизоми бузилгани учун иш берувчи ходимга танбеҳ бериш, ўртача ойлик иш ҳақининг 30 фоизидан кўп бўлмаган миқдорда жарима солиш ёки меҳнат шартномасини бекор қилиш кўринишида интизомий жазо қўллаши мумкин. Меҳнат мажбуриятларини бир марта қўпол равишда бузиш ҳолатида ҳам меҳнат шартномаси бекор қилиниши мумкин.
Дастур мулкчилик шаклидан қатъи назар, корхоналар, ташкилотлар ва муассасаларга татбиқ этилиши керак. Шу билан бирга, Адлия вазирлиги хабарномасида уни нодавлат секторда амалга ошириш тартиби аниқлаштирилмаган.
