Ўзбекистонда Конституциявий суд тўғрисида янги қонун тайёрланмоқда

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистонда Конституциявий суд фаолиятини комплекс тарзда тартибга солиши керак бўлган янги қонун лойиҳасини тайёрлаш ишлари деярли якунланди.

Ҳужжатни яқин вақт ичида парламент муҳокамасига киритиш режалаштирилмоқда. Бу ҳақда 14 август куни Конституциявий суд раиси Мирза-Улуғбек Абдусаломов «Ўзбекистон 24» телеканалига берган интервьюсида маълум қилди.

Унинг сўзларига кўра, қонун лойиҳаси устида олимлар ва Олий Мажлис Қонунчилик палатаси билан ҳамкорликда иш олиб борилмоқда. Ҳужжатни тайёрлашда хорижий мутахассисларнинг фикрлари ҳам инобатга олинган.

Абдусаломов қонун лойиҳасини тайёрлаш жараёни ҳақида президент Шавкат Мирзиёев Олий суд, Конституциявий суд ва Судьялар олий кенгаши раҳбарлари билан учрашганидан сўнг маълумот берди. Учрашувда «Одил судлов — 2030» стратегияси ва суд-ҳуқуқ ислоҳотларининг кейинги йўналишлари муҳокама қилинган.

Конституциявий суд раиси сўзларига кўра, учрашув давомида суд тизимида инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш масаласига алоҳида эътибор қаратилган. У суд тизимида мавжуд камчиликлар очиқ муҳокама қилингани ва уларни бартараф этиш бўйича чора-тадбирлар белгиланганини таъкидлади.

Конституциявий суд фаолияти ҳам алоҳида муҳокама қилинган. Абдусаломовнинг маълум қилишича, суд тўғрисидаги қонунчилик сўнгги ўн йил ичида учинчи марта қайта кўриб чиқилмоқда. Тегишли ўзгартишлар 2017 ва 2021 йилларда қабул қилинган, ҳозир эса янги қонун лойиҳаси тайёрланмоқда.

Шу билан бирга, унинг сўзларига кўра, Конституциявий суд фаолиятини такомиллаштиришга қаратилган қонунлардан бири аллақачон қабул қилинган ва ҳозир Сенат кўриб чиқиши учун киритилган.

Янги қонун лойиҳаси Конституциявий суднинг барча фаолиятини қамраб олиши керак. Суд раиси асосий йўналишлар сифатида инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, Конституция ва қонунлар устуворлигини таъминлаш, суд фаолиятини янада такомиллаштириш ҳамда унинг самарадорлигини оширишни қайд этди.

Абдусаломовнинг маълум қилишича, қонун лойиҳасини тайёрлаш ишлари якунланганидан сўнг ҳужжат парламентга юборилади. Унинг сўзларига кўра, лойиҳа Конституциявий суд фаолиятининг янада очиқ бўлиши ва уни фуқароларга яқинлаштиришга хизмат қилиши керак.

2024 йил январь ойида Конституциявий судга референдумга қўйиладиган масалаларнинг Конституцияга мувофиқлиги юзасидан хулоса бериш ваколати берилган. Конституциявий суд судьяларининг ваколат муддати беш йилдан ўн йилга узайтирилган.

Конституциявий суд қонун чиқарувчи ва ижро этувчи ҳокимият ҳужжатларининг конституциявийлиги масалаларини кўриб чиқадиган доимий фаолият юритувчи суд ҳокимияти органи ҳисобланади.

Унинг ваколатлари қаторига қонунлар, Олий Мажлис палаталарининг қарорлари, президент ва ҳукумат ҳужжатлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг қарорлари ҳамда Ўзбекистоннинг халқаро мажбуриятларининг Конституцияга мувофиқлигини текшириш киради.

Суд, шунингдек, президент томонидан имзоланишидан олдин конституциявий қонунларнинг Конституцияга мувофиқлигини текширади, референдум масалалари бўйича хулоса беради, Қорақалпоғистон қонунчилигини текширади ҳамда Конституция ва қонун нормаларини расмий шарҳлайди.

Бундан ташқари, Конституциявий суд фуқаролар ва юридик шахсларнинг муайян ишда қўлланилган қонуннинг конституциявийлиги юзасидан берган шикоятларини ҳам кўриб чиқиши мумкин. Бунинг учун аризачи мазкур қонун унинг конституциявий ҳуқуқларини бузган, деб ҳисоблаши керак.