Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Туркманистон ташқи ишлар вазирлари, шунингдек, АҚШ Давлат котиби 19 октябрь куни Самарқандда бўлиб ўтган C5+1 форматидаги учрашув якунлари бўйича қўшма баёнотни имзоладилар.
Ҳужжат Марказий Осиё давлатлари ва Америка Қўшма Штатлари ўртасидаги келгуси ҳамкорликнинг асосий йўналишларини белгилайди. Бу ҳақда Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги хабар берди.
Баёнотда таъкидланишича, 2026 йилда Марказий Осиёнинг бешта давлати мустақиллигининг 35 йиллигини, АҚШ эса мустақилликка эришганининг 250 йиллигини нишонламоқда. Учрашув иштирокчилари келгуси авлодлар давомида ҳам ҳамкорликни сақлаб қолиш ва ривожлантиришдан манфаатдор эканликларини билдирдилар.
Устувор йўналишлардан бири сифатида Транскаспий транспорт йўналишини ривожлантириш белгиланди. У савдо ва инвестицияларни кенгайтиришга кўмаклашиши, шунингдек, тез суръатларда ўсиб бораётган бозорларда янги имкониятлар очиши керак.
Томонлар минтақавий иқтисодий интеграцияни чуқурлаштириш муҳимлигини таъкидладилар. Зарур чоралар қаторида минтақа ичидаги савдони кенгайтириш, транспорт алоқаларини яхшилаш, божхона тартиб-таомилларини уйғунлаштириш ва саноат кооперациясини мустаҳкамлаш қайд этилди. Баёнотга кўра, ушбу чоралар АҚШ иқтисодиёти билан янада яқин боғланган, рақобатбардош минтақавий бозорни шакллантиришга қаратилган.
Ишбилармонлик алоқаларини ривожлантиришга ҳам алоҳида эътибор қаратилди. B5+1 платформаси Америка компаниялари учун Марказий Осиёда янги имкониятлар яратишни давом эттиради. Шу билан бирга, минтақа мамлакатлари ҳукуматлари Марказий Осиё бизнесининг АҚШ бозорига инвестиция киритиши учун шароитларни кенгайтириш ниятида.
Ҳужжатда, шунингдек, хавфсиз ва ишончли технологиялар, АҚШнинг технологик соҳадаги тажрибаси ҳамда Марказий Осиёда технологик тармоқларнинг ривожланиб бораётгани муҳимлиги таъкидланган. Ушбу соҳадаги ҳамкорлик электрон тижоратни ривожлантириш, инновацияларни жорий этиш ва тадбиркорлар учун қулай шароитлар яратишга хизмат қилиши керак.
Яна бир йўналиш энергетика соҳасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлашдан иборат. Иштирокчилар фикрича, бундай ҳамкорлик юқори қўшилган қийматга эга интеграциялашган таъминот занжирларини шакллантириш, барқарор иқтисодий ўсишни таъминлаш ва минтақанинг энергетик барқарорлигини оширишга кўмаклашиши мумкин.
Марказий Осиё давлатлари ва АҚШ минтақа табиий ресурсларининг салоҳиятидан биргаликда фойдаланиш ниятида. Баёнотда фойдали қазилмаларни қазиб олиш ва қайта ишлаш, шунингдек, юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқаришни ривожлантириш истиқболлари қайд этилган. Томонлар инновацион ёндашувлар ва халқаро бозорларга чиқиш механизмларини яратиш орқали бундай маҳсулотлар экспортини кенгайтиришга умид билдирдилар.
Хавфсизлик соҳасида иштирокчилар C5+1 доирасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаш ниятларини тасдиқладилар. Асосий вазифалар қаторида терроризм ва трансмиллий уюшган жиноятчиликка қарши курашиш, давлат чегаралари муҳофазасини кучайтириш, ноқонуний миграция, одам савдоси, гиёҳвандлик воситалари ва қуролларнинг ноқонуний айланишига қарши курашиш белгиланди.
Киберхавфсизлик ҳам алоҳида йўналиш сифатида белгиланди. Томонлар рақамли давр таҳдидларига қарши туриш ва кибержиноятчиликка қарши курашиш самарадорлигини ошириш мақсадида ҳамкорликни чуқурлаштиришни режалаштирмоқда.
Учрашув иштирокчилари АҚШ ва Марказий Осиё давлатларининг ядровий материаллар хавфсизлигини таъминлаш борасидаги узоқ муддатли ҳамкорлигини ҳам олқишладилар. Минтақада ядро қуролидан холи ҳудуд ташкил этиш тажрибасига таянган ҳолда, томонлар ядровий хавфсизлик, ядровий қуролларни тарқатмаслик кафолатлари, ядровий материалларни жисмоний ҳимоя қилиш ва атом энергиясидан тинч мақсадларда фойдаланиш соҳаларида амалий ҳамкорликни ривожлантириш ниятида.
C5+1 формати иштирокчилари мамлакатларининг маданий меросини сақлаш ҳам устувор йўналишлардан бири этиб белгиланди. Минтақанинг тарихий меросини ҳимоя қилиш ва оммалаштириш мақсадида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ҳамда маданият муассасалари ўртасидаги ҳамкорликни мустаҳкамлаш режалаштирилмоқда.
Баёнотда, шунингдек, касбий, маданий ва таълим алмашинувларини кенгайтириш, қадимий ёдгорликларни сақлашда замонавий технологиялардан фойдаланиш ҳамда маданий меросни муҳофаза қилиш масалаларини ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар фаолиятига киритиш нияти билдирилган.
Бундан ташқари, томонлар халқаро ҳамкорликда иштирок эта оладиган малакали мутахассисларни тайёрлаш муҳимлигини таъкидладилар.
