Ўзбекистон Президенти қирғиз-тожик чегарасидаги можарони ҳал қилишда муҳим рол ўйнади – Садир Жапаров ҳақида филм

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — Қирғизистон президенти Садир Жапаров ҳақидаги “Президент” фильмида Марказий Осиёда кечаётган муҳим дипломатик жараёнларга алоҳида тўхталиб ўтди. Жумладан, у ҳар икки масала ҳал этилишида, айниқса Тожикистон ва Қирғизистон ўртасида йиллар мобайнида давом этган чегара можаросига ечим топилишида Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг муҳим ва ҳал қилувчи ролини алоҳида таъкидлади.

Садир Жапаровнинг сўзларига кўра, айнан Шавкат Мирзиёев можаронинг янада чуқурлашиб, минтақавий хавфсизликка жиддий таҳдид солишининг олдини олиш учун икки давлат раҳбарларини фаол равишда юзма-юз мулоқотга чорлаган. «Ўзбекистон президенти муаммоларни ҳозир, шу ернинг ўзида ҳал қилишингиз керак, кейин имкон бўлмаслиги .мумкинлигини айтган», — дея қайд этди Жапаров.

Ҳақиқатан ҳам, илк саммитлар ва тожик томони билан бўлган учрашувларда Қирғизистоннинг низони муҳокама қилиш таклифлари рад этилган. Фақат кейинги музокаралар давомида Тожикистон мулоқотга розилик билдирган. Жапаров Мирзиёевнинг маслаҳати бу келишувга эришишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлганини таъкидлади.

Шунингдек, фильмда Қирғизистон ташқи ишлар вазири Жээнбек Кулубаев ҳам бир неча бор Мирзиёевнинг позицияси минтақавий барқарорлик учун ўта муҳим эканини таъкидлагани айтилган: «Қирғизистон ва Тожикистон келишувга эришиши шарт. Агар можаро сақланиб қолса, бу инвесторлар ва сайёҳларни қўрқитади».

Ҳужжатли фильм музокара жараёнидаги ички қийинчиликларни ҳам очиб беради. Қирғизистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раиси Камчыбек Ташиев музокаралар пайтида томонлар ўртасида тортишувлар юзага келиб, ҳатто музокарачилар зални тарк этган ҳолатлар бўлганини эслайди. Фақат икки давлат президентининг аралашуви музокараларни қайта тиклаб, келишувни якунлаш имконини берган.

Натижада, узунлиги 1 378 километрни ташкил этувчи Ўзбекистон–Қирғизистон чегараси, унинг катта қисми 2017 йилгача баҳсли бўлиб қолган бўлса-да, Ўзбекистон президентининг фаол иштироки билан тўлиқ тартибга солинди. 2023 йил январь ойида Бишкекда Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев ва Қирғизистон президенти Садир Жапаров ратификация ҳужжатларини алмашди.

Ўзбекистон президенти маслаҳатчиси Жавлон Вахобов муваффақиятли ҳал этилган ушбу масала минтақавий хавфсизликка ижобий таъсир кўрсатгани ва чегара ҳудудларидаги тўқнашувлар сони камайганини таъкидлади. «Бу жараёнда икки давлат лидери — Шавкат Мирзиёев ва Садир Жапаров чегара муаммосини ҳал қилишда тарихий рол ўйнади», — деди Вахобов.