Ўзбекистон 2026 йилда «яшил» энергетика улушини электр энергияси ишлаб чиқариш ҳажмининг 30 фоизигача етказишни режалаштирмоқда

Тошкент, Ўзбекистон (UzDaily.uz) — 2026 йилда Ўзбекистон 2 ГВт қувватга эга «яшил» энергия манбаларини ишга туширишни режалаштирмоқда, бу эса электр энергияси ишлаб чиқаришда қайта тикланувчи манбалар улушини 30 фоизга етказиш имконини беради.

Мазкур чора-тадбирлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Маҳалла ривожи ва жамият фаровонлигини ошириш йили» доирасида устувор йўналишлар бўйича ислоҳотларни амалга ошириш ҳамда «Ўзбекистон – 2030» стратегиясига оид Давлат дастури тўғрисидаги фармон лойиҳасида белгилаб қўйилган.

Дастур доирасида янги генерация қувватларини электр тармоқларига интеграция қилиш ва энергетика тизими барқарорлигини таъминлаш назарда тутилган. 516,1 миллион АҚШ доллари миқдорида хорижий инвестициялар ва кредит маблағларини ўзлаштириш, шунингдек, 220–500 кВ кучланишли, умумий узунлиги 164,4 километр бўлган ҳаво электр узатиш линияларини қуриш ва подстанциялар қувватини 650 МВАгача ошириш режалаштирилган.

Қорақалпоғистон Республикаси ва Самарқанд вилоятида жойлашган умумий қуввати 1 515 МВт бўлган қуёш фотоэлектр станциялари ҳамда 450 МВт қувватга эга шамол электр станцияларини ишга тушириш «яшил» генерация ҳажмини сезиларли даражада оширади.

Электр таъминоти ишончлилигини ошириш мақсадида умумий қуввати 775 МВт бўлган энергияни сақлаш тизимларини қуриш, 6,3 минг километр тақсимловчи тармоқлар ва 1,7 минг трансформатор пунктларини модернизация қилиш, жумладан лойиҳа-смета ҳужжатларини тайёрлаш ҳамда қурилиш-монтаж ишларини амалга ошириш режалаштирилган.

Шунингдек, 2026 йилда 1,7 ГВт қувватга эга иссиқлик электр генерацияси ишга туширилади. Сирдарё вилоятида «Сирдарё 2» лойиҳаси доирасида 1 000 МВт қувват ишга туширилади, Навоий ИЭСда 600 МВт қувватга эга учинчи парогаз қурилмаси фойдаланишга топширилади, Тошкент шаҳрининг микроҳудудларида эса иссиқлик билан таъминлаш мақсадида ҳар бири 100 МВт қувватга эга бўлган еттита когенерация маркази ўрнатилади.

Кичик гидроэнергетикани ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Аукционлар ўтказиш, ер участкаларини тайёрлаш ва қурилиш ишларини назорат қилишдан сўнг умумий қуввати 98,1 МВт бўлган 1 799 та кичик ва микро ГЭС ишга туширилади. Улар қаторида Катта Андижон каналидаги «Бешқўрғор» кичик ГЭСлар каскади (5 МВт), Жанубий Фарғона каналидаги ЖФК-3 ГЭСи (6,9 МВт) ҳамда Наманган вилоятидаги Норин ГЭСлар каскади (38 МВт) мавжуд.

Ўзбекистон энергетика компанияларининг инвестициявий жозибадорлигини ошириш мақсадида ESG тамойиллари, яъни экологик, ижтимоий ва корпоратив бошқарув стандартлари жорий этилмоқда. 2024 йилда SASB ва GRI стандартлари бўйича ҳисоботлар тайёрланади, 2025 йилда эса ISSB стандартлари, жумладан IFRS S1 ва S2 асосида ҳисоботлар ишлаб чиқилиб, мустақил аудиторлик тасдиғидан ўтказилади ҳамда Sustainable Fitch каби халқаро агентликлардан ESG-рейтинг олиш учун аризалар топширилади.

Бундан ташқари, республикадаги 251 та микроҳудудда умумий қуввати 97 МВт бўлган кичик қуёш фотоэлектр станцияларини қуриш режалаштирилган. Лойиҳалар тўғридан-тўғри инвестициялар жалб этган ҳолда ва «яшил» грантлар тақдим этиш орқали амалга оширилади. Барча янги объектлар ягона энергетика тармоғига уланиб, мамлакат энергетика тизимининг барқарор ривожланишини таъминлаш ва паст углеродли иқтисодиётга ўтишни жадаллаштиришга хизмат қилади.