SMTI eksperti: Afg‘oniston - mintaqaviy suv muloqoti ishtirokchisi

Toshkent, O‘zbekiston (UzDaily.uz) — Joriy yilning 25-26 mart kunlari Toshkent shahrida "Toshkent suv haftaligi - 2026" xalqaro forumi bo‘lib o‘tdi.

Forum hukumat, xalqaro va mintaqaviy tashkilotlar, xususiy sektor, ilmiy va ekspert-tahliliy hamjamiyat vakillarini birlashtirgan inklyuziv xususiyatga ega bo‘lgani bilan alohida ahamiyat kasb etdi.

Asosiy munozaralar iqlim o‘zgarishi va tegishli infratuzilmaga yuklamaning oshishi sharoitida suv resurslarini boshqarishda texnologiyalar va innovatsiyalarni joriy etish atrofida bo‘lib o‘tdi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti markazi rahbari Murod Uzoqov ta’kidlaganidek, iqlim bilan bog‘liq tahdidlar kuchayib borayotgan sharoitda suv resurslarini samarali boshqarish bo‘yicha sa’y-harakatlarni muvofiqlashtirish umummintaqaviy ustuvor vazifaga aylanmoqda.

"So‘nggi yillarda tabiiy, antropogen va texnogen jarayonlar ta’sirining kuchayishi kuzatilmoqda, bu mintaqaning suv-iqlim muvozanatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda," - dedi u. Uning so‘zlariga ko‘ra, bunday tendensiyalar mintaqa davlatlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi, ekologik farovonligi va xavfsizligini ta’minlash uchun jiddiy tahdidlarni keltirib chiqaradi.

Hozirgi sharoitda suvdan oqilona foydalanish bo‘yicha yondashuvlarni qayta ko‘rib chiqish va bu boradagi hamkorlikni kuchaytirish zarurati ortib bormoqda. Shu bilan birga, o‘zaro manfaatli yechimlarni ishlab chiqish uchun yangi istiqbollarni ochadigan siyosiy ishonch muhiti shakllanganiga urg‘u berildi.

Bundan tashqari, chegara hududlaridagi suv xo‘jaligi obyektlari bo‘yicha bahsli masalalarning aksariyati allaqachon hal qilingan, transchegaraviy daryolardan suv olish rejimlari va hajmlari kelishib olinmoqda.

Bundan tashqari, mintaqa mamlakatlari qo‘shma loyihalarni amalga oshirishga o‘tdi. Misol tariqasida SMTI vakili O‘zbekiston, Qozog‘iston va Qirg‘izistonning Qambarota GES-1 qurilishi va Norin daryosining suv-energetika resurslaridan birgalikda foydalanish bo‘yicha muvaffaqiyatli hamkorligini keltirdi.

Markaziy Osiyo mamlakatlari suvni tejaydigan texnologiyalarni joriy etishga va suv va energetika sohalari o'rtasida murosaga kelishga alohida e'tibor qaratayotgani ta'kidlandi.

Shu munosabat bilan, O'zbekistonda zamonaviy suvni tejaydigan texnologiyalar qo'llaniladigan sug'oriladigan yer maydoni hozirda 2,6 million gektarga (umumiy maydonning 60%) yetgani ta'kidlandi. Taqqoslash uchun, 2017-yilgacha bunday maydonlar atigi 19 000 gektarni egallagan. Ushbu sa'y-harakatlar natijasida yiliga taxminan 2,5 milliard kubometr suv tejaladi.

Murod Uzoqov ta’kidlaganidek, "mintaqaviy suv hamkorligida Afg‘oniston alohida o‘rin tutadi va bu yerda hamkorlikning katta istiqbollari ko‘rinadi." Shu munosabat bilan afg‘onistonlik sheriklar bilan irrigatsiya tizimlarini modernizatsiya qilish, suv bilan bog‘liq vaziyatni monitoring qilish, innovatsiyalarni joriy etish, qo‘shma tadqiqotlar o‘tkazish va kadrlar tayyorlash kabi yo‘nalishlarda qo‘shma faoliyatni rivojlantirish muhimligi qayd etildi.

Ekspert so‘zining yakunida suv resurslarini boshqarishni davom ettirish samaradorligi sa’y-harakatlarni muvofiqlashtirish va birlashgan harakatlarni amalga oshirishga bevosita bog‘liqligini ta’kidladi. O‘zaro tajriba almashish va qo‘shma tadqiqotlar mintaqaning suv xo‘jaligiga ilg‘or tajribalarni joriy etish imkonini berishiga ishonch bildirdi.

Eslatib o‘tamiz, Forum O‘zbekiston Respublikasi Hukumati tashabbusi bilan Suv xo‘jaligi vazirligi ko‘magida o‘tkazilmoqda.

Asosiy tashkilotchilar orasida Iteca Exhibitions, TIQXMMI, Progressiv islohotlar markazi, boshqa yetakchi milliy ilmiy-ta’lim va tahliliy institutlar bor. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Strategik va mintaqalararo tadqiqotlar instituti strategik sherik hisoblanadi.