Oʻzbekiston va Qozogʻiston Prezidentlari Buxoroning tarixiy merosi bilan tanishdilar

Toshkent, O‘zbekiston (UzDaily.uz) — Qozogʻiston Respublikasi Prezidenti Qasim-Jomart Toqayev Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev bilan birgalikda qadimiy Buxoroning dunyoga mashhur yodgorliklari – Ark qoʻrgʻoni, Poi Kalon va Labi Hovuz ansambllarini ziyorat qildi.

Oliy martabali mehmonga ushbu noyob yodgorliklarning tarixi, meʼmorchiligi hamda Sharq ilm-fani, madaniyati va shaharsozligi taraqqiyotida tutgan oʻrni haqida batafsil maʼlumot berildi.

Tashrifning birinchi manzili – koʻp asrlar davomida Buxoroning siyosiy va maʼmuriy markazi boʻlib xizmat qilgan Ark qalʼasi boʻldi. Arxeologik va tarixiy maʼlumotlarga koʻra, qalʼa uzoq vaqt davomida shakllanib kelgan va yaqin tarixdagi davrdan boshlab Buxoro hukmdorlarining qarorgohi boʻlgan. Bugungi kunda Ark UNESCO Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Buxoro tarixiy markazining asosiy ramzlaridan biri va muhim qismi hisoblanadi.

Shundan soʻng yetakchilar Markaziy Osiyoning eng ulugʻvor meʼmoriy majmualaridan biri Poi Kalon ansambliga tashrif buyurdilar. 1127-yilda bunyod etilgan mashhur Kalon minorasi majmuaning eng diqqatga sazovor obidasi boʻlib, u asrlar davomida nafaqat Buxoro meʼmorchiligi namunasi, balki shaharning haqiqiy “tashrif qogʻozi” boʻlib xizmat qilgan.

Ansambl tarkibiga XVI asr boshlariga oid Kalon masjidi va Mir Arab madrasasi ham kiradi. Ushbu majmua haqli ravishda shayboniylar davridagi Buxoroning durdonalaridan biri hisoblanadi.

Qadimiy hovuz atrofida qurilgan Labi Hovuz majmuasi oliy martabali mehmonda katta taassurot uygʻotdi. Majmua tarkibiga Koʻkaldosh madrasasi, Nodir Devonbegi madrasasi va xonaqohi kiradi. Bu joy asrlar davomida mahalliy aholi, sayohatchilar va olimlarni oʻziga jalb qiluvchi maskan boʻlib kelgan hamda oʻrta asrlardagi Buxoroning oʻziga xos muhitini bugungi kungacha saqlab qolgan.

Shuningdek, tashrif davomida xalq hunarmandchiligi va anʼanaviy bezak sanʼati namunalari, meʼmoriy obidalardagi naqshlarning oʻziga xosligi namoyish etildi.

Oliy martabali mehmonga Buxoroning Buyuk ipak yoʻlidagi islom sivilizatsiyasining eng yirik ilm-fan, taʼlim va savdo markazlaridan biri sifatidagi koʻp asrlik tarixi haqida soʻzlab berildi.

Taʼkidlash joizki, Buxoro butun mintaqa uchun muhim maʼnaviy-maʼrifiy makon ham edi. Bu yerda oʻz vaqtida qozoq ziyolilari va maʼrifatparvarlarining koʻplab taniqli namoyandalari tahsil olgan, bu esa xalqlarimiz umumiy tarixiy-madaniy merosining alohida sahifasini tashkil etadi. Xususan, qozoq adabiyoti, maʼnaviyati va ijtimoiy tafakkuri rivojiga sezilarli hissa qoʻshgan Mashhur Jusup Koʻpeyev, Nurjon Naushabayev, Shortanbay Qanay oʻgʻli, Sultonmahmut Toʻraygʻirov va boshqalarning nomlari Buxoro madrasalari bilan bogʻliq.